Jātaka 543
Jātaka
Mahānipāta
Mūgapakkhavagga
6. Bhūridattajātaka
1 “Yaṁ kiñci ratanaṁ atthi,
dhataraṭṭhanivesane;
Sabbāni te upayantu,
dhītaraṁ dehi rājino”.
2 “Na no vivāho nāgehi,
katapubbo kudācanaṁ;
Taṁ vivāhaṁ asaṁyuttaṁ,
kathaṁ amhe karomase”.
3 “Jīvitaṁ nūna te cattaṁ,
raṭṭhaṁ vā manujādhipa;
Na hi nāge kupitamhi,
ciraṁ jīvanti tādisā.
4 Yo tvaṁ deva manussosi,
iddhimantaṁ aniddhimā;
Varuṇassa niyaṁputtaṁ,
yāmunaṁ atimaññasi”.
5 “Nātimaññāmi rājānaṁ,
dhataraṭṭhaṁ yasassinaṁ;
Dhataraṭṭho hi nāgānaṁ,
bahūnamapi issaro.
6 Ahi mahānubhāvopi,
na me dhītaramāraho;
Khattiyo ca videhānaṁ,
abhijātā samuddajā”.
7 “Kambalassatarā uṭṭhentu,
sabbe nāge nivedaya;
Bārāṇasiṁ pavajjantu,
mā ca kañci viheṭhayuṁ”.
8 “Nivesanesu sobbhesu,
rathiyā caccaresu ca;
Rukkhaggesu ca lambantu,
vitatā toraṇesu ca.
9 Ahampi sabbasetena,
mahatā sumahaṁ puraṁ;
Parikkhipissaṁ bhogehi,
kāsīnaṁ janayaṁ bhayaṁ”.
10 Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,
uragānekavaṇṇino;
Bārāṇasiṁ pavajjiṁsu,
na ca kañci viheṭhayuṁ.
11 Nivesanesu sobbhesu,
rathiyā caccaresu ca;
Rukkhaggesu ca lambiṁsu,
vitatā toraṇesu ca.
12 Tesu disvāna lambante,
puthū kandiṁsu nāriyo;
Nāge soṇḍikate disvā,
passasante muhuṁ muhuṁ.
13 Bārāṇasī pabyathitā,
āturā samapajjatha;
Bāhā paggayha pakkanduṁ,
“dhītaraṁ dehi rājino”.
14 (…)
15 “Pupphābhihārassa vanassa majjhe,
Ko lohitakkho vitatantaraṁso;
Kā kambukāyūradharā suvatthā,
Tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā.
16 Ko tvaṁ brahābāhu vanassa majjhe,
Virocasi ghatasittova aggi;
Mahesakkho aññatarosi yakkho,
Udāhu nāgosi mahānubhāvo”.
17 “Nāgohamasmi iddhimā,
tejassī duratikkamo;
Ḍaṁseyyaṁ tejasā kuddho,
phītaṁ janapadaṁ api.
18 Samuddajā hi me mātā,
dhataraṭṭho ca me pitā;
Sudassanakaniṭṭhosmi,
bhūridattoti maṁ vidū.
19 Yaṁ gambhīraṁ sadāvaṭṭaṁ,
rahadaṁ bhismaṁ pekkhasi;
Esa dibyo mamāvāso,
anekasataporiso.
20 Mayūrakoñcābhirudaṁ,
nīlodaṁ vanamajjhato;
Yamunaṁ pavisa mā bhīto,
khemaṁ vattavataṁ sivaṁ.
21 Tattha patto sānucaro,
saha puttena brāhmaṇa;
Pūjito mayhaṁ kāmehi,
sukhaṁ brāhmaṇa vacchasi”.
22 “Samā samantaparito,
pahūtatagarā mahī;
Indagopakasañchannā,
sobhati harituttamā.
23 Rammāni vanacetyāni,
rammā haṁsūpakūjitā;
Opupphāpadmā tiṭṭhanti,
pokkharañño sunimmitā.
24 Aṭṭhaṁsā sukatā thambhā,
sabbe veḷuriyāmayā;
Sahassathambhā pāsādā,
pūrā kaññāhi jotare.
25 Vimānaṁ upapannosi,
dibyaṁ puññehi attano;
Asambādhaṁ sivaṁ rammaṁ,
accantasukhasaṁhitaṁ.
26 Maññe sahassanettassa,
vimānaṁ nābhikaṅkhasi;
Iddhī hi tyāyaṁ vipulā,
sakkasseva jutīmato”.
27 “Manasāpi na pattabbo,
ānubhāvo jutīmato;
Paricārayamānānaṁ,
saindānaṁ vasavattinaṁ.
28 Taṁ vimānaṁ abhijjhāya,
amarānaṁ sukhesinaṁ;
Uposathaṁ upavasanto,
semi vammikamuddhani”.
29 “Ahañca migamesāno,
saputto pāvisiṁ vanaṁ;
Taṁ maṁ mataṁ vā jīvaṁ vā,
nābhivedenti ñātakā.
30 Āmantaye bhūridattaṁ,
kāsiputtaṁ yasassinaṁ;
Tayā no samanuññātā,
api passemu ñātake”.
31 “Eso hi vata me chando,
yaṁ vasesi mamantike;
Na hi etādisā kāmā,
sulabhā honti mānuse.
32 Sace tvaṁ nicchase vatthuṁ,
mama kāmehi pūjito;
Mayā tvaṁ samanuññāto,
sotthiṁ passāhi ñātake”.
33 “Dhārayimaṁ maṇiṁ dibyaṁ,
pasuṁ putte ca vindati;
Arogo sukhito hoti,
gacchevādāya brāhmaṇa”.
34 “Kusalaṁ paṭinandāmi,
bhūridatta vaco tava;
Pabbajissāmi jiṇṇosmi,
na kāme abhipatthaye”.
35 “Brahmacariyassa ce bhaṅgo,
hoti bhogehi kāriyaṁ;
Avikampamāno eyyāsi,
bahuṁ dassāmi te dhanaṁ”.
36 “Kusalaṁ paṭinandāmi,
bhūridatta vaco tava;
Punapi āgamissāmi,
sace attho bhavissati”.
37 Idaṁ vatvā bhūridatto,
Pesesi caturo jane;
“Etha gacchatha uṭṭhetha,
Khippaṁ pāpetha brāhmaṇaṁ”.
38 Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,
uṭṭhāya caturo janā;
Pesitā bhūridattena,
khippaṁ pāpesu brāhmaṇaṁ.
39 (…)
40 “Maṇiṁ paggayha maṅgalyaṁ,
sādhuvittaṁ manoramaṁ;
Selaṁ byañjanasampannaṁ,
ko imaṁ maṇimajjhagā”.
41 “Lohitakkhasahassāhi,
samantā parivāritaṁ;
Ajja kālaṁ pathaṁ gacchaṁ,
ajjhagāhaṁ maṇiṁ imaṁ”.
42 “Sūpaciṇṇo ayaṁ selo,
accito mānito sadā;
Sudhārito sunikkhitto,
sabbatthamabhisādhaye.
43 Upacāravipannassa,
nikkhepe dhāraṇāya vā;
Ayaṁ selo vināsāya,
pariciṇṇo ayoniso.
44 Na imaṁ akusalo dibyaṁ,
maṇiṁ dhāretumāraho;
Paṭipajja sataṁ nikkhaṁ,
dehimaṁ ratanaṁ mama”.
45 “Na ca myāyaṁ maṇī keyyo,
gohi vā ratanehi vā;
Selo byañjanasampanno,
neva keyyo maṇī mama”.
46 “No ce tayā maṇī keyyo,
gohi vā ratanehi vā;
Atha kena maṇī keyyo,
taṁ me akkhāhi pucchito”.
47 “Yo me saṁse mahānāgaṁ,
tejassiṁ duratikkamaṁ;
Tassa dajjaṁ imaṁ selaṁ,
jalantamiva tejasā”.
48 “Ko nu brāhmaṇavaṇṇena,
supaṇṇo patataṁ varo;
Nāgaṁ jigīsamanvesi,
anvesaṁ bhakkhamattano”.
49 “Nāhaṁ dijādhipo homi,
na diṭṭho garuḷo mayā;
Āsīvisena vittoti,
vajjo brāhmaṇa maṁ vidū”.
50 “Kiṁ nu tuyhaṁ balaṁ atthi,
kiṁ sippaṁ vijjate tava;
Kismiṁ vā tvaṁ paratthaddho,
uragaṁ nāpacāyasi”.
51 “Āraññikassa isino,
cirarattaṁ tapassino;
Supaṇṇo kosiyassakkhā,
visavijjaṁ anuttaraṁ.
52 Taṁ bhāvitattaññataraṁ,
sammantaṁ pabbatantare;
Sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhāsiṁ,
rattindivamatandito.
53 So tadā pariciṇṇo me,
vattavā brahmacariyavā;
Dibbaṁ pātukarī mantaṁ,
kāmasā bhagavā mama.
54 Tyāhaṁ mante paratthaddho,
nāhaṁ bhāyāmi bhoginaṁ;
Ācariyo visaghātānaṁ,
alampānoti maṁ vidū”.
55 “Gaṇhāmase maṇiṁ tāta,
somadatta vijānahi;
Mā daṇḍena siriṁ pattaṁ,
kāmasā pajahimhase”.
56 “Sakaṁ nivesanaṁ pattaṁ,
yo taṁ brāhmaṇa pūjayi;
Evaṁ kalyāṇakārissa,
kiṁ mohā dubbhimicchasi.
57 Sace tvaṁ dhanakāmosi,
bhūridatto padassati;
Tameva gantvā yācassu,
bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
58 “Hatthagataṁ pattagataṁ,
nikiṇṇaṁ khādituṁ varaṁ;
Mā no sandiṭṭhiko attho,
somadatta upaccagā”.
59 “Paccati niraye ghore,
mahissamapi vivarati;
Mittadubbhī hitaccāgī,
jīvarevāpi sussati.
60 Sace tvaṁ dhanakāmosi,
bhūridatto padassati;
Maññe attakataṁ veraṁ,
naciraṁ vedayissasi”.
61 “Mahāyaññaṁ yajitvāna,
evaṁ sujjhanti brāhmaṇā;
Mahāyaññaṁ yajissāma,
evaṁ mokkhāma pāpakā”.
62 “Handa dāni apāyāmi,
nāhaṁ ajja tayā saha;
Padampekaṁ na gaccheyyaṁ,
evaṁ kibbisakārinā”.
63 Idaṁ vatvāna pitaraṁ,
somadatto bahussuto;
Ujjhāpetvāna bhūtāni,
tamhā ṭhānā apakkami.
64 “Gaṇhāhetaṁ mahānāgaṁ,
āharetaṁ maṇiṁ mama;
Indagopakavaṇṇābho,
yassa lohitako siro.
65 Kappāsapicurāsīva,
eso kāyo padissati;
Vammikaggagato seti,
taṁ tvaṁ gaṇhāhi brāhmaṇa”.
66 Athosadhehi dibbehi,
jappaṁ mantapadāni ca;
Evaṁ taṁ asakkhi satthuṁ,
katvā parittamattano.
67 (…)
68 “Mamaṁ disvāna āyantaṁ,
sabbakāmasamiddhinaṁ;
Indriyāni ahaṭṭhāni,
sāvaṁ jātaṁ mukhaṁ tava.
69 Padmaṁ yathā hatthagataṁ,
Pāṇinā parimadditaṁ;
Sāvaṁ jātaṁ mukhaṁ tuyhaṁ,
Mamaṁ disvāna edisaṁ.
70 Kacci nu te nābhisasi,
kacci te atthi vedanā;
Yena sāvaṁ mukhaṁ tuyhaṁ,
mamaṁ disvāna āgataṁ”.
71 “Supinaṁ tāta addakkhiṁ,
ito māsaṁ adhogataṁ;
Dakkhiṇaṁ viya me bāhuṁ,
chetvā ruhiramakkhitaṁ;
Puriso ādāya pakkāmi,
mama rodantiyā sati.
72 Yatohaṁ supinamaddakkhiṁ,
sudassana vijānahi;
Tato divā vā rattiṁ vā,
sukhaṁ me nopalabbhati”.
73 “Yaṁ pubbe parivāriṁsu,
kaññā ruciraviggahā;
Hemajālapaṭicchannā,
bhūridatto na dissati.
74 Yaṁ pubbe parivāriṁsu,
nettiṁsavaradhārino;
Kaṇikārāva samphullā,
bhūridatto na dissati.
75 Handa dāni gamissāma,
bhūridattanivesanaṁ;
Dhammaṭṭhaṁ sīlasampannaṁ,
passāma tava bhātaraṁ”.
76 Tañca disvāna āyantiṁ,
bhūridattassa mātaraṁ;
Bāhā paggayha pakkanduṁ,
bhūridattassa nāriyo.
77 “Puttaṁ teyye na jānāma,
ito māsaṁ adhogataṁ;
Mataṁ vā yadi vā jīvaṁ,
bhūridattaṁ yasassinaṁ.
78 Sakuṇī hataputtāva,
suññaṁ disvā kulāvakaṁ;
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ,
bhūridattaṁ apassatī.
79 Kurarī hatachāpāva,
suññaṁ disvā kulāvakaṁ;
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ,
bhūridattaṁ apassatī.
80 Sā nūna cakkavākīva,
pallalasmiṁ anodake;
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ,
bhūridattaṁ apassatī.
81 Kammārānaṁ yathā ukkā,
anto jhāyati no bahi;
Evaṁ jhāyāmi sokena,
bhūridattaṁ apassatī”.
82 Sālāva sampamathitā,
mālutena pamadditā;
Senti puttā ca dārā ca,
bhūridattanivesane.
83 Idaṁ sutvāna nigghosaṁ,
bhūridattanivesane;
Ariṭṭho ca subhogo ca,
padhāviṁsu anantarā.
84 “Amma assāsa mā soci,
evaṁdhammā hi pāṇino;
Cavanti upapajjanti,
esassa pariṇāmitā”.
85 “Ahampi tāta jānāmi,
evaṁdhammā hi pāṇino;
Sokena ca paretasmi,
bhūridattaṁ apassatī.
86 Ajja ce me imaṁ rattiṁ,
sudassana vijānahi;
Bhūridattaṁ apassantī,
maññe hissāmi jīvitaṁ”.
87 “Amma assāsa mā soci,
ānayissāma bhātaraṁ;
Disodisaṁ gamissāma,
bhātupariyesanaṁ caraṁ.
88 Pabbate giriduggesu,
gāmesu nigamesu ca;
Orena sattarattassa,
bhātaraṁ passa āgataṁ”.
89 “Hatthā pamutto urago,
pāde te nipatī bhusaṁ;
Kacci nu taṁ ḍaṁsī tāta,
mā bhāyi sukhito bhava”.
90 “Neva mayhaṁ ayaṁ nāgo,
alaṁ dukkhāya kāyaci;
Yāvatatthi ahiggāho,
mayā bhiyyo na vijjati”.
91 “Ko nu brāhmaṇavaṇṇena,
ditto parisamāgato;
Avhāyantu suyuddhena,
suṇantu parisā mama”.
92 “Tvaṁ maṁ nāgena ālampa,
ahaṁ maṇḍūkachāpiyā;
Hotu no abbhutaṁ tattha,
ā sahassehi pañcahi”.
93 “Ahañhi vasumā aḍḍho,
tvaṁ daliddosi māṇava;
Ko nu te pāṭibhogatthi,
upajūtañca kiṁ siyā.
94 Upajūtañca me assa,
pāṭibhogo ca tādiso;
Hotu no abbhutaṁ tattha,
ā sahassehi pañcahi”.
95 “Suṇohi me mahārāja,
vacanaṁ bhaddamatthu te;
Pañcannaṁ me sahassānaṁ,
pāṭibhogo hi kittima”.
96 “Pettikaṁ vā iṇaṁ hoti,
Yaṁ vā hoti sayaṅkataṁ;
Kiṁ tvaṁ evaṁ bahuṁ mayhaṁ,
Dhanaṁ yācasi brāhmaṇa”.
97 “Alampāno hi nāgena,
mamaṁ abhijigīsati;
Ahaṁ maṇḍūkachāpiyā,
ḍaṁsayissāmi brāhmaṇaṁ.
98 Taṁ tvaṁ daṭṭhuṁ mahārāja,
ajja raṭṭhābhivaḍḍhana;
Khattasaṅghaparibyūḷho,
niyyāhi ahidassanaṁ”.
99 “Neva taṁ atimaññāmi,
sippavādena māṇava;
Atimattosi sippena,
uragaṁ nāpacāyasi”.
100 “Ahampi nātimaññāmi,
sippavādena brāhmaṇa;
Avisena ca nāgena,
bhusaṁ vañcayase janaṁ.
101 Evañcetaṁ jano jaññā,
Yathā jānāmi taṁ ahaṁ;
Na tvaṁ labhasi ālampa,
Bhusamuṭṭhiṁ kuto dhanaṁ”.
102 “Kharājino jaṭī dummī,
ditto parisamāgato;
Yo tvaṁ evaṁ gataṁ nāgaṁ,
aviso atimaññasi.
103 Āsajja kho naṁ jaññāsi,
puṇṇaṁ uggassa tejaso;
Maññe taṁ bhasmarāsiṁva,
khippameso karissati”.
104 “Siyā visaṁ siluttassa,
deḍḍubhassa silābhuno;
Neva lohitasīsassa,
visaṁ nāgassa vijjati”.
105 “Sutametaṁ arahataṁ,
saññatānaṁ tapassinaṁ;
Idha dānāni datvāna,
saggaṁ gacchanti dāyakā;
Jīvanto dehi dānāni,
yadi te atthi dātave.
106 Ayaṁ nāgo mahiddhiko,
tejassī duratikkamo;
Tena taṁ ḍaṁsayissāmi,
so taṁ bhasmaṁ karissati”.
107 “Mayāpetaṁ sutaṁ samma,
saññatānaṁ tapassinaṁ;
Idha dānāni datvāna,
saggaṁ gacchanti dāyakā;
Tvameva dehi jīvanto,
yadi te atthi dātave.
108 Ayaṁ ajamukhī nāma,
puṇṇā uggassa tejaso;
Tāya taṁ ḍaṁsayissāmi,
sā taṁ bhasmaṁ karissati.
109 Yā dhītā dhataraṭṭhassa,
vemātā bhaginī mama;
Sā taṁ ḍaṁsatvajamukhī,
puṇṇā uggassa tejaso.
110 Chamāyañce nisiñcissaṁ,
brahmadatta vijānahi;
Tiṇalatāni osadhyo,
ussusseyyuṁ asaṁsayaṁ.
111 Uddhañce pātayissāmi,
brahmadatta vijānahi;
Satta vassāniyaṁ devo,
na vasse na himaṁ pate.
112 Udake ce nisiñcissaṁ,
brahmadatta vijānahi;
Yāvantodakajā pāṇā,
mareyyuṁ macchakacchapā”.
113 (…)
114 “Lokyaṁ sajantaṁ udakaṁ,
payāgasmiṁ patiṭṭhitaṁ;
Komaṁ ajjhoharī bhūto,
ogāḷhaṁ yamunaṁ nadiṁ”.
115 “Yadesa lokādhipatī yasassī,
Bārāṇasiṁ pakriya samantato;
Tassāha putto uragūsabhassa,
Subhogoti maṁ brāhmaṇa vedayanti”.
116 “Sace hi putto uragūsabhassa,
Kāsissa rañño amarādhipassa;
Mahesakkho aññataro pitā te,
Maccesu mātā pana te atulyā;
Na tādiso arahati brāhmaṇassa,
Dāsampi ohārituṁ mahānubhāvo”.
117 “Rukkhaṁ nissāya vijjhittho,
eṇeyyaṁ pātumāgataṁ;
So viddho dūramacari,
saravegena sīghavā.
118 Taṁ tvaṁ patitamaddakkhi,
araññasmiṁ brahāvane;
Sa maṁsakājamādāya,
sāyaṁ nigrodhupāgami.
119 Sukasāḷikasaṅghuṭṭhaṁ,
piṅgalaṁ santhatāyutaṁ;
Kokilābhirudaṁ rammaṁ,
dhuvaṁ haritasaddalaṁ.
120 Tattha te so pāturahu,
iddhiyā yasasā jalaṁ;
Mahānubhāvo bhātā me,
kaññāhi parivārito.
121 So tena pariciṇṇo tvaṁ,
sabbakāmehi tappito;
Aduṭṭhassa tuvaṁ dubbhi,
taṁ te veraṁ idhāgataṁ.
122 Khippaṁ gīvaṁ pasārehi,
na te dassāmi jīvitaṁ;
Bhātu parisaraṁ veraṁ,
chedayissāmi te siraṁ”.
123 “Ajjhāyako yācayogī,
āhutaggi ca brāhmaṇo;
Etehi tīhi ṭhānehi,
avajjho hoti brāhmaṇo”.
124 “Yaṁ pūraṁ dhataraṭṭhassa,
ogāḷhaṁ yamunaṁ nadiṁ;
Jotate sabbasovaṇṇaṁ,
girimāhacca yāmunaṁ.
125 Tattha te purisabyagghā,
sodariyā mama bhātaro;
Yathā te tattha vakkhanti,
tathā hessasi brāhmaṇa”.
126 (…)
127 “Anittarā ittarasampayuttā,
Yaññā ca vedā ca subhoga loke;
Tadaggarayhañhi vinindamāno,
Jahāti vittañca satañca dhammaṁ.
128 Ajjhenamariyā pathaviṁ janindā,
Vessā kasiṁ pāricariyañca suddā;
Upāgu paccekaṁ yathāpadesaṁ,
Katāhu ete vasināti āhu.
129 Dhātā vidhātā varuṇo kuvero,
Somo yamo candimā vāyu sūriyo;
Etepi yaññaṁ puthuso yajitvā,
Ajjhāyakānaṁ atho sabbakāme.
130 Vikāsitā cāpasatāni pañca,
Yo ajjuno balavā bhīmaseno;
Sahassabāhu asamo pathabyā,
Sopi tadā mādahi jātavedaṁ.
131 Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṁ,
Annena pānena yathānubhāvaṁ;
Pasannacitto anumodamāno,
Subhoga devaññataro ahosi.
132 Mahāsanaṁ devamanomavaṇṇaṁ,
Yo sappinā asakkhi bhojetumaggiṁ;
Sa yaññatantaṁ varato yajitvā,
Dibbaṁ gatiṁ mucalindajjhagacchi.
133 Mahānubhāvo vassasahassajīvī,
Yo pabbajī dassaneyyo uḷāro;
Hitvā apariyanta raṭṭhaṁ sasenaṁ,
Rājā dudīpopi jagāma saggaṁ.
134 Yo sāgarantaṁ sāgaro vijitvā,
Yūpaṁ subhaṁ soṇṇamayaṁ uḷāraṁ;
Ussesi vessānaramādahāno,
Subhoga devaññataro ahosi.
135 Yassānubhāvena subhoga gaṅgā,
Pavattatha dadhisannisinnaṁ samuddaṁ;
Salomapādo paricariya maggiṁ,
Aṅgo sahassakkhapurajjhagacchi.
136 Mahiddhiko devavaro yasassī,
Senāpati tidive vāsavassa;
So somayāgena malaṁ vihantvā,
Subhoga devaññataro ahosi.
137 Akārayi lokamimaṁ parañca,
Bhāgīrathiṁ himavantañca gijjhaṁ;
Yo iddhimā devavaro yasassī,
Sopi tadā ādahi jātavedaṁ.
138 Mālāgirī himavā yo ca gijjho,
Sudassano nisabho kuveru;
Ete ca aññe ca nagā mahantā,
Cityā katā yaññakarehi māhu.
139 Ajjhāyakaṁ mantaguṇūpapannaṁ,
Tapassinaṁ yācayogotidhāhu;
Tīre samuddassudakaṁ sajantaṁ,
Taṁ sāgarojjhohari tenapeyyo.
140 Āyāgavatthūni puthū pathabyā,
Saṁvijjanti brāhmaṇā vāsavassa;
Purimaṁ disaṁ pacchimaṁ dakkhiṇuttaraṁ,
Saṁvijjamānā janayanti vedaṁ”.
141 “Kalī hi dhīrāna kaṭaṁ magānaṁ,
Bhavanti vedajjhagatānariṭṭha;
Marīcidhammaṁ asamekkhitattā,
Māyāguṇā nātivahanti paññaṁ.
142 Vedā na tāṇāya bhavanti dassa,
Mittadduno bhūnahuno narassa;
Na tāyate pariciṇṇo ca aggi,
Dosantaraṁ maccamanariyakammaṁ.
143 Sabbañca maccā sadhanaṁ sabhogaṁ,
Ādīpitaṁ dāru tiṇena missaṁ;
Dahaṁ na tappe asamatthatejo,
Ko taṁ subhikkhaṁ dvirasaññu kayirā.
144 Yathāpi khīraṁ vipariṇāmadhammaṁ,
Dadhi bhavitvā navanītampi hoti;
Evampi aggi vipariṇāmadhammo,
Tejo samorohatī yogayutto.
145 Na dissatī aggimanuppaviṭṭho,
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi;
Nāmatthamāno araṇīnarena,
Nākammunā jāyati jātavedo.
146 Sace hi aggi antarato vaseyya,
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi;
Sabbāni susseyyu vanāni loke,
Sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṁ.
147 Karoti ce dārutiṇena puññaṁ,
Bhojaṁ naro dhūmasikhiṁ patāpavaṁ;
Aṅgārikā loṇakarā ca sūdā,
Sarīradāhāpi kareyyu puññaṁ.
148 Atha ce hi ete na karonti puññaṁ,
Ajjhenamaggiṁ idha tappayitvā;
Na koci lokasmiṁ karoti puññaṁ,
Bhojaṁ naro dhūmasikhiṁ patāpavaṁ.
149 Kathañhi lokāpacito samāno,
Amanuññagandhaṁ bahūnaṁ akantaṁ;
Yadeva maccā parivajjayanti,
Tadappasatthaṁ dvirasaññu bhuñje.
150 Sikhimpi devesu vadanti heke,
Āpaṁ milakkhū pana devamāhu;
Sabbeva ete vitathaṁ bhaṇanti,
Aggī na devaññataro na cāpo.
151 Anindriyabaddhamasaññakāyaṁ,
Vessānaraṁ kammakaraṁ pajānaṁ;
Paricariya maggiṁ sugatiṁ kathaṁ vaje,
Pāpāni kammāni pakubbamāno.
152 Sabbābhibhū tāhudha jīvikatthā,
Aggissa brahmā paricārakoti;
Sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṁ,
Animmito nimmitaṁ vanditassa.
153 Hassaṁ anijjhānakhamaṁ atacchaṁ,
Sakkārahetu pakiriṁsu pubbe;
Te lābhasakkāre apātubhonte,
Sandhāpitā jantubhi santidhammaṁ.
154 Ajjhenamariyā pathaviṁ janindā,
Vessā kasiṁ pāricariyañca suddā;
Upāgu paccekaṁ yathāpadesaṁ,
Katāhu ete vasināti āhu.
155 Etañca saccaṁ vacanaṁ bhaveyya,
Yathā idaṁ bhāsitaṁ brāhmaṇehi;
Nākhattiyo jātu labhetha rajjaṁ,
Nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe;
Nāññatra vessehi kasiṁ kareyya,
Suddo na mucce parapesanāya.
156 Yasmā ca etaṁ vacanaṁ abhūtaṁ,
Musāvime odariyā bhaṇanti;
Tadappapaññā abhisaddahanti,
Passanti taṁ paṇḍitā attanāva.
157 Khatyā hi vessānaṁ baliṁ haranti,
Ādāya satthāni caranti brāhmaṇā;
Taṁ tādisaṁ saṅkhubhitaṁ pabhinnaṁ,
Kasmā brahmā nujju karoti lokaṁ.
158 Sace hi so issaro sabbaloke,
Brahmā bahūbhūtapatī pajānaṁ;
Kiṁ sabbalokaṁ vidahī alakkhiṁ,
Kiṁ sabbalokaṁ na sukhiṁ akāsi.
159 Sace hi so issaro sabbaloke,
Brahmā bahūbhūtapatī pajānaṁ;
Māyā musāvajjamadena cāpi,
Lokaṁ adhammena kimatthamakāri.
160 Sace hi so issaro sabbaloke,
Brahmā bahūbhūtapatī pajānaṁ;
Adhammiko bhūtapatī ariṭṭha,
Dhamme sati yo vidahī adhammaṁ.
161 Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bhekā,
Hantvā kimī sujjhati makkhikā ca;
Etepi dhammā anariyarūpā,
Kambojakānaṁ vitathā bahūnaṁ.
162 Sace hi so sujjhati yo hanāti,
Hatopi so saggamupeti ṭhānaṁ;
Bhovādi bhovādina mārayeyyuṁ,
Ye cāpi tesaṁ abhisaddaheyyuṁ.
163 Neva migā na pasū nopi gāvo,
Āyācanti attavadhāya keci;
Vipphandamāne idha jīvikatthā,
Yaññesu pāṇe pasumārabhanti.
164 Yūpussane pasubandhe ca bālā,
Cittehi vaṇṇehi mukhaṁ nayanti;
Ayaṁ te yūpo kāmaduho parattha,
Bhavissati sassato samparāye.
165 Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṁ,
Dhaññaṁ dhanaṁ rajataṁ jātarūpaṁ;
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi,
Sace duhe tidive sabbakāme;
Tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṁ,
Abrāhmaṇaṁ kañci na yājayeyyuṁ.
166 Kuto ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṁ,
Dhaññaṁ dhanaṁ rajataṁ jātarūpaṁ;
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi,
Kuto duhe tidive sabbakāme.
167 Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā,
Cittehi vaṇṇehi mukhaṁ nayanti;
Ādāya aggiṁ mama dehi vittaṁ,
Tato sukhī hohisi sabbakāme.
168 Tamaggihuttaṁ saraṇaṁ pavissa,
Cittehi vaṇṇehi mukhaṁ nayanti;
Oropayitvā kesamassuṁ nakhañca,
Vedehi vittaṁ atigāḷhayanti.
169 Kākā ulūkaṁva raho labhitvā,
Ekaṁ samānaṁ bahukā samecca;
Annāni bhutvā kuhakā kuhitvā,
Muṇḍaṁ karitvā yaññapathossajanti.
170 Evañhi so vañcito brāhmaṇehi,
Eko samāno bahukā samecca;
Te yogayogena vilumpamānā,
Diṭṭhaṁ adiṭṭhena dhanaṁ haranti.
171 Akāsiyā rājūhivānusiṭṭhā,
Tadassa ādāya dhanaṁ haranti;
Te tādisā corasamā asantā,
Vajjhā na haññanti ariṭṭha loke.
172 Indassa bāhārasi dakkhiṇāti,
Yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṁ;
Tañcepi saccaṁ maghavā chinnabāhu,
Kenassa indo asure jināti.
173 Tañceva tucchaṁ maghavā samaṅgī,
Hantā avajjho paramo sa devo;
Mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā,
Sandiṭṭhikā vañcanā esa loke.
174 Mālāgiri himavā yo ca gijjho,
Sudassano nisabho kuveru;
Ete ca aññe ca nagā mahantā,
Cityā katā yaññakarehi māhu.
175 Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni,
Cityā katā yaññakarehi māhu;
Na pabbatā honti tathāpakārā,
Aññā disā acalā tiṭṭhaselā.
176 Na iṭṭhakā honti silā cirena,
Na tattha sañjāyati ayo na lohaṁ;
Yaññañca etaṁ parivaṇṇayantā,
Cityā katā yaññakarehi māhu.
177 Ajjhāyakaṁ mantaguṇūpapannaṁ,
Tapassinaṁ yācayogotidhāhu;
Tīre samuddassudakaṁ sajantaṁ,
Taṁ sāgarojjhohari tenapeyyo.
178 Parosahassampi samantavede,
Mantūpapanne nadiyo vahanti;
Na tena byāpannarasūdakā na,
Kasmā samuddo atulo apeyyo.
179 Ye keci kūpā idha jīvaloke,
Loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā;
Na brāhmaṇajjhoharaṇena tesu,
Āpo apeyyo dvirasaññu māhu.
180 Pure puratthā kā kassa bhariyā,
Mano manussaṁ ajanesi pubbe;
Tenāpi dhammena na koci hīno,
Evampi vosaggavibhaṅgamāhu.
181 Caṇḍālaputtopi adhicca vede,
Bhāseyya mante kusalo matīmā;
Na tassa muddhāpi phaleyya sattadhā,
Mantā ime attavadhāya katā.
182 Vācākatā giddhikatā gahītā,
Dummocayā kabyapathānupannā;
Bālāna cittaṁ visame niviṭṭhaṁ,
Tadappapaññā abhisaddahanti.
183 Sīhassa byagghassa ca dīpino ca,
Na vijjatī porisiyaṁ balena;
Manussabhāvo ca gavaṁva pekkho,
Jātī hi tesaṁ asamā samānā.
184 Sace ca rājā pathaviṁ vijitvā,
Sajīvavā assavapārisajjo;
Sayameva so sattusaṅghaṁ vijeyya,
Tassappajā niccasukhī bhaveyya.
185 Khattiyamantā ca tayo ca vedā,
Atthena ete samakā bhavanti;
Tesañca atthaṁ avinicchinitvā,
Na bujjhatī oghapathaṁva channaṁ.
186 Khattiyamantā ca tayo ca vedā,
Atthena ete samakā bhavanti;
Lābho alābho ayaso yaso ca,
Sabbeva tesaṁ catunnañca dhammā.
187 Yathāpi ibbhā dhanadhaññahetu,
Kammāni karonti puthū pathabyā;
Tevijjasaṅghā ca tatheva ajja,
Kammāni karonti puthū pathabyā.
188 Ibbhehi ye te samakā bhavanti,
Niccussukā kāmaguṇesu yuttā;
Kammāni karonti puthū pathabyā,
Tadappapaññā dvirasaññurā te”.
189 (…)
190 “Kassa bherī mudiṅgā ca,
saṅkhāpaṇavadindimā;
Purato paṭipannāni,
hāsayantā rathesabhaṁ.
191 Kassa kañcanapaṭṭena,
puthunā vijjuvaṇṇinā;
Yuvā kalāpasannaddho,
ko eti siriyā jalaṁ.
192 Ukkāmukhapahaṭṭhaṁva,
khadiraṅgārasannibhaṁ;
Mukhañca rucirā bhāti,
ko eti siriyā jalaṁ.
193 Kassa jambonadaṁ chattaṁ,
sasalākaṁ manoramaṁ;
Ādiccaraṁsāvaraṇaṁ,
ko eti siriyā jalaṁ.
194 Kassa aṅgaṁ pariggayha,
vālabījanimuttamaṁ;
Ubhato varapuññassa,
muddhani uparūpari.
195 Kassa pekhuṇahatthāni,
citrāni ca mudūni ca;
Kañcanamaṇidaṇḍāni,
caranti dubhato mukhaṁ.
196 Khadiraṅgāravaṇṇābhā,
ukkāmukhapahaṁsitā;
Kassete kuṇḍalā vaggū,
sobhanti dubhato mukhaṁ.
197 Kassa vātena chupitā,
niddhantā mudukāḷakā;
Sobhayanti nalāṭantaṁ,
nabhā vijjurivuggatā.
198 Kassa etāni akkhīni,
āyatāni puthūni ca;
Ko sobhati visālakkho,
kassetaṁ uṇṇajaṁ mukhaṁ.
199 Kassete lapanajātā,
suddhā saṅkhavarūpamā;
Bhāsamānassa sobhanti,
dantā kuppilasādisā.
200 Kassa lākhārasasamā,
hatthapādā sukhedhitā;
Ko so bimboṭṭhasampanno,
divā sūriyova bhāsati.
201 Himaccaye himavati,
mahāsālova pupphito;
Ko so odātapāvāro,
jayaṁ indova sobhati.
202 Suvaṇṇapīḷakākiṇṇaṁ,
maṇidaṇḍavicittakaṁ;
Ko so parisamogayha,
īsaṁ khaggaṁ pamuñcati.
203 Suvaṇṇavikatā cittā,
sukatā cittasibbanā;
Ko so omuñcate pādā,
namo katvā mahesino”.
204 “Dhataraṭṭhā hi te nāgā,
iddhimanto yasassino;
Samuddajāya uppannā,
nāgā ete mahiddhikā”ti.
205 Bhūridattajātakaṁ chaṭṭhaṁ.