Giải thích quy tắc 50/30/20 cùng máy tính miễn phí

Quy tắc 50/30/20 là một cách lập ngân sách đơn giản: dành khoảng 50% thu nhập thực nhận cho nhu cầu, 30% cho mong muốn, và đưa 20% vào tiết kiệm cũng như trả nợ. Với 5.000 USD mỗi tháng sau thuế, các khoản này lần lượt là 2.500 USD, 1.500 USD và 1.000 USD. Với 60.000 ₹ mỗi tháng, đó là 30.000 ₹, 18.000 ₹ và 12.000 ₹. Máy tính phần trăm miễn phí tính từng phần và kiểm tra mức chi tiêu thực tế của bạn.

Quy tắc này được Elizabeth Warren và Amelia Warren Tyagi phổ biến trong cuốn All Your Worth xuất bản năm 2005. Đây không phải luật tài chính, chỉ là điểm khởi đầu dễ nhớ và dễ kiểm tra.

Ba nhóm chi tiêu

Nhu cầu (50%) là những hóa đơn bạn vẫn phải trả nếu ngày mai mất việc:

• Tiền thuê nhà hoặc EMI vay mua nhà
• Thực phẩm và đồ dùng gia đình cơ bản
• Điện, nước, gas, điện thoại và internet
• Chi phí đi làm hoặc đi học
• Phí bảo hiểm và khoản thanh toán vay tối thiểu
• Học phí và chi phí y tế thiết yếu

Mong muốn (30%) là những thứ làm cuộc sống dễ chịu hơn nhưng có thể cắt giảm:

• Ăn ngoài và giao đồ ăn
• Dịch vụ phát trực tuyến, thuê bao và phí phòng tập
• Mua sắm ngoài nhu yếu phẩm, thiết bị và sở thích
• Kỳ nghỉ, chuyến đi cuối tuần và quà tặng

Tiết kiệm và trả nợ (20%) giúp xây dựng tương lai:

• Quỹ khẩn cấp, thường bằng 3 đến 6 tháng nhu cầu
• Đóng góp hưu trí, SIP, tiền gửi định kỳ và PPF
• Trả thêm cho khoản vay và thẻ tín dụng ngoài mức tối thiểu

Ví dụ tính bằng USD

Thu nhập thực nhận: 5.000 USD mỗi tháng.

Nhóm	Tỷ lệ	Số tiền
Nhu cầu	50%	2.500 USD
Mong muốn	30%	1.500 USD
Tiết kiệm và trả nợ	20%	1.000 USD

Trong máy tính, dùng dòng đầu tiên, X% của Y là bao nhiêu? Nhập 50 và 5000 cho nhu cầu, sau đó đổi 50 thành 30 rồi 20.

Tiếp theo hãy kiểm tra thực tế. Giả sử tiền thuê, tiện ích, thực phẩm và tiền xe cộng lại là 3.400 USD. Dùng dòng thứ hai, X chiếm bao nhiêu phần trăm của Y?: 3.400 là 68% của 5.000. Nhu cầu đang lấn sang hai nhóm còn lại, vì vậy cần điều chỉnh: thuê căn rẻ hơn khi gia hạn, chọn xe nhỏ hơn hoặc tạm giảm ngân sách mong muốn.

Ví dụ tính bằng rupee

Lương thực nhận: 60.000 ₹ mỗi tháng.

Nhóm	Tỷ lệ	Số tiền
Nhu cầu	50%	30.000 ₹
Mong muốn	30%	18.000 ₹
Tiết kiệm và trả nợ	20%	12.000 ₹

Giả sử tiền thuê là 18.000 ₹, thực phẩm và hóa đơn 9.000 ₹, đi lại 3.000 ₹ và bảo hiểm sức khỏe 1.000 ₹ mỗi tháng. Nhu cầu là 31.000 ₹, tương đương 51,67%. Mức này khá gần: giảm 1.000 ₹ ở nhóm mong muốn là kế hoạch vẫn ổn.

Nếu bạn còn trả EMI vay xe máy hoặc vay cá nhân 7.000 ₹, nhu cầu tăng lên 38.000 ₹, tức 63,33%. Vì vậy nên kiểm tra EMI so với thu nhập thực nhận trước khi ký; máy tính EMI miễn phí hiển thị khoản trả hàng tháng cho mọi khoản vay.

Dùng thu nhập thực nhận, không dùng CTC

Quy tắc dựa trên số tiền vào tài khoản mỗi tháng, sau thuế thu nhập, PF và các khoản khấu trừ khác. Dùng CTC hoặc lương gộp khiến mọi nhóm trông lớn hơn thực tế.

Nếu một phần thu nhập thay đổi, chẳng hạn tiền thưởng, hoa hồng hoặc việc tự do, hãy lập ngân sách dựa trên phần cố định và xem phần biến động là khoản tiết kiệm thêm hoặc chi tiêu đặc biệt đã dự tính.

Khi nào nên điều chỉnh quy tắc 50/30/20

Đây là hướng dẫn, không phải mục tiêu bắt buộc phải đạt chính xác:

• Thành phố có tiền thuê cao. Ở Mumbai, Bengaluru, New York hoặc London, tiền thuê riêng có thể chiếm 40% thu nhập. Bạn có thể dùng 60/20/20 hoặc 60/30/10 một thời gian, miễn là tiết kiệm không về 0.
• Thu nhập cao. Nếu nhu cầu chỉ chiếm 35%, đừng để mong muốn nuốt hết phần còn lại. Hãy tăng tiết kiệm lên 30% hoặc hơn.
• Trả nợ lãi cao. Lãi thẻ tín dụng tăng nhanh. Chuyển tiền từ nhóm mong muốn vào nhóm 20% cho đến khi thanh toán xong thẻ thường tốt hơn lợi nhuận đầu tư.
• Mục tiêu lớn. Tiết kiệm cho đám cưới hoặc tiền đặt cọc có thể cần dành 40% trong một hai năm. Công cụ lập ngân sách đám cưới cho thấy một cách chia khoản chi lớn.

Vì sao 20% là phần quan trọng nhất

Hai mươi phần trăm có vẻ ít, nhưng khoản tiền này sinh lãi kép. 12.000 ₹ đầu tư mỗi tháng trong nhiều năm sẽ tăng lên nhiều hơn tổng số tiền bạn bỏ vào, vì lợi nhuận cũng tiếp tục tạo ra lợi nhuận. Hướng dẫn lãi kép giải thích cơ chế này, còn máy tính lãi kép miễn phí cho phép bạn thử số tiền và lãi suất giả định. Lợi nhuận đầu tư thị trường không được bảo đảm, nên mọi dự đoán chỉ là ước tính.

Bắt đầu sớm quan trọng hơn bắt đầu với số tiền lớn, đó là lý do quy tắc này được nhiều người nhận lương lần đầu yêu thích. Nếu vừa được tăng lương, hướng dẫn tính phần trăm tăng lương gợi ý cách chia phần tăng thêm.

Thử chia ngân sách ngay

Nhập 50, 30 và 20 cùng thu nhập thực nhận vào dòng đầu của máy tính phần trăm miễn phí, sau đó dùng dòng thứ hai để kiểm tra nhu cầu thực tế chiếm bao nhiêu phần trăm. Công cụ miễn phí, không cần đăng ký và số liệu không rời khỏi thiết bị của bạn.