Jātaka 516

Jātaka

Tiṁsanipāta

Kiṁchandavagga

6. Mahākapijātaka

1 Bārāṇasyaṁ ahū rājā,

kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;

Mittāmaccaparibyūḷho,

agamāsi migājinaṁ.

2 Tattha brāhmaṇamaddakkhi,

setaṁ citraṁ kilāsinaṁ;

Viddhastaṁ koviḷāraṁva,

kisaṁ dhamanisanthataṁ.

3 Paramakāruññataṁ pattaṁ,

disvā kicchagataṁ naraṁ;

Avaca byamhito rājā,

“yakkhānaṁ katamo nusi.

4 Hatthapādā ca te setā,

tato setataraṁ siro;

Gattaṁ kammāsavaṇṇaṁ te,

kilāsabahulo casi.

5 Vaṭṭanāvaḷi saṅkāsā,

piṭṭhi te ninnatunnatā;

Kāḷapabbāva te aṅgā,

nāññaṁ passāmi edisaṁ.

6 Ugghaṭṭapādo tasito,

kiso dhamanisanthato;

Chāto ātattarūposi,

kutosi kattha gacchasi.

7 Duddasī appakārosi,

dubbaṇṇo bhīmadassano;

Janetti yāpi te mātā,

na taṁ iccheyya passituṁ.

8 Kiṁ kammamakaraṁ pubbe,

Kaṁ avajjhaṁ aghātayi;

Kibbisaṁ yaṁ karitvāna,

Idaṁ dukkhaṁ upāgami”.

9 “Taggha te ahamakkhissaṁ,

yathāpi kusalo tathā;

Saccavādiñhi lokasmiṁ,

pasaṁsantīdha paṇḍitā.

10 Eko caraṁ gogaveso,

mūḷho accasariṁ vane;

Araññe irīṇe vivane,

nānākuñjarasevite.

11 Vāḷamigānucarite,

vippanaṭṭhosmi kānane;

Acariṁ tattha sattāhaṁ,

khuppipāsasamappito.

12 Tattha tindukamaddakkhiṁ,

visamaṭṭhaṁ bubhukkhito;

Papātamabhilambantaṁ,

sampannaphaladhārinaṁ.

13 Vātassitāni bhakkhesiṁ,

tāni rucciṁsu me bhusaṁ;

Atitto rukkhamārūhiṁ,

tattha hessāmi āsito.

14 Ekaṁ me bhakkhitaṁ āsi,

dutiyaṁ abhipatthitaṁ;

Tato sā bhañjatha sākhā,

chinnā pharasunā viya.

15 Sohaṁ sahāva sākhāhi,

uddhampādo avaṁsiro;

Appatiṭṭhe anālambe,

giriduggasmi pāpataṁ.

16 Yasmā ca vāri gambhīraṁ,

tasmā na samapajjisaṁ;

Tattha sesiṁ nirānando,

anūnā dasa rattiyo.

17 Athettha kapi māgañchi,

gonaṅgulo darīcaro;

Sākhāhi sākhaṁ vicaranto,

khādamāno dumapphalaṁ.

18 So maṁ disvā kisaṁ paṇḍuṁ,

kāruññamakaraṁ mayi;

Ambho ko nāma so ettha,

evaṁ dukkhena aṭṭito.

19 Manusso amanusso vā,

attānaṁ me pavedaya;

Tassañjaliṁ paṇāmetvā,

idaṁ vacanamabraviṁ.

20 Manussohaṁ byasampatto,

sā me natthi ito gati;

Taṁ vo vadāmi bhaddaṁ vo,

tvañca me saraṇaṁ bhava.

21 Garuṁ silaṁ gahetvāna,

vicarī pabbate kapi;

Silāya yoggaṁ katvāna,

nisabho etadabravi.

22 Ehi me piṭṭhimāruyha,

gīvaṁ gaṇhāhi bāhubhi;

Ahaṁ taṁ uddharissāmi,

giriduggata vegasā.

23 Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,

vānarindassa sirīmato;

Piṭṭhimāruyha dhīrassa,

gīvaṁ bāhāhi aggahiṁ.

24 So maṁ tato samuṭṭhāsi,

tejassī balavā kapi;

Vihaññamāno kicchena,

giriduggata vegasā.

25 Uddharitvāna maṁ santo,

nisabho etadabravi;

Iṅgha maṁ samma rakkhassu,

pasupissaṁ muhuttakaṁ.

26 Sīhā byagghā ca dīpī ca,

acchakokataracchayo;

Te maṁ pamattaṁ hiṁseyyuṁ,

te tvaṁ disvā nivāraya.

27 Evaṁ me parittātūna,

pasupī so muhuttakaṁ;

Tadāhaṁ pāpikaṁ diṭṭhiṁ,

paṭilacchiṁ ayoniso.

28 Bhakkho ayaṁ manussānaṁ,

yathā caññe vane migā;

Yaṁ nūnimaṁ vadhitvāna,

chāto khādeyya vānaraṁ.

29 Asito ca gamissāmi,

maṁsamādāya sambalaṁ;

Kantāraṁ nittharissāmi,

pātheyyaṁ me bhavissati.

30 Tato silaṁ gahetvāna,

matthakaṁ sannitāḷayiṁ;

Mama gattakilantassa,

pahāro dubbalo ahu.

31 So ca vegenudappatto,

kapi ruhira makkhito;

Assupuṇṇehi nettehi,

rodanto maṁ udikkhati.

32 ‘Māyyomaṁ kari bhaddante,

tvañca nāmedisaṁ kari;

Tvañca kho nāma dīghāvu,

aññe vāretumarahasi.

33 Aho vata re purisa,

tāvadukkarakāraka;

Edisā visamā duggā,

papātā uddhato mayā.

34 Ānīto paralokāva,

dubbheyyaṁ maṁ amaññatha;

Taṁ tena pāpadhammena,

pāpaṁ pāpena cintitaṁ.

35 Mā heva tvaṁ adhammaṭṭha,

vedanaṁ kaṭukaṁ phusi;

Mā heva pāpakammaṁ taṁ,

phalaṁ veḷuṁva taṁ vadhi.

36 Tayime natthi vissāso,

pāpadhamma asaññata;

Ehi me piṭṭhito gaccha,

dissamānova santike.

37 Muttosi hatthā vāḷānaṁ,

pattosi mānusiṁ padaṁ;

Esa maggo adhammaṭṭha,

tena gaccha yathāsukhaṁ’.

38 Idaṁ vatvā giricaro,

rahade pakkhalya matthakaṁ;

Assūni sampamajjitvā,

tato pabbatamāruhi.

39 Sohaṁ tenābhisattosmi,

pariḷāhena aṭṭito;

Ḍayhamānena gattena,

vāriṁ pātuṁ upāgamiṁ.

40 Agginā viya santatto,

rahado ruhiramakkhito;

Pubbalohitasaṅkāso,

sabbo me samapajjatha.

41 Yāvanto udabindūni,

kāyasmiṁ nipatiṁsu me;

Tāvanto gaṇḍa jāyetha,

addhabeluvasādisā.

42 Pabhinnā pagghariṁsu me,

kuṇapā pubbalohitā;

Yena yeneva gacchāmi,

gāmesu nigamesu ca.

43 Daṇḍahatthā nivārenti,

itthiyo purisā ca maṁ;

Okkitā pūtigandhena,

māssu orena āgamā.

44 Etādisaṁ idaṁ dukkhaṁ,

satta vassāni dāni me;

Anubhomi sakaṁ kammaṁ,

pubbe dukkaṭamattano.

45 Taṁ vo vadāmi bhaddante,

yāvantettha samāgatā;

Māssu mittāna dubbhittho,

mittadubbho hi pāpako.

46 Kuṭṭhī kilāsī bhavati,

yo mittānidha dubbhati;

Kāyassa bhedā mittaddu,

nirayaṁ sopapajjatī”ti.

47 Mahākapijātakaṁ chaṭṭhaṁ.