Jātaka 540
Jātaka
Mahānipāta
Mūgapakkhavagga
3 Suvaṇṇasāmajātaka
1 “Ko nu maṁ usunā vijjhi,
pamattaṁ udahārakaṁ;
Khattiyo brāhmaṇo vesso,
ko maṁ viddhā nilīyasi.
2 Na me maṁsāni khajjāni,
Cammenattho na vijjati;
Atha kena nu vaṇṇena,
Viddheyyaṁ maṁ amaññatha.
3 Ko vā tvaṁ kassa vā putto,
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ;
Puṭṭho me samma akkhāhi,
kiṁ maṁ viddhā nilīyasi”.
4 “Rājāhamasmi kāsīnaṁ,
pīḷiyakkhoti maṁ vidū;
Lobhā raṭṭhaṁ pahitvāna,
migamesaṁ carāmahaṁ.
5 Issatthe casmi kusalo,
daḷhadhammoti vissuto;
Nāgopi me na mucceyya,
āgato usupātanaṁ.
6 Ko vā tvaṁ kassa vā putto,
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ;
Pituno attano cāpi,
nāmagottaṁ pavedaya”.
7 “Nesādaputto bhaddante,
sāmo iti maṁ ñātayo;
Āmantayiṁsu jīvantaṁ,
svajjevāhaṁ gato saye.
8 Viddhosmi puthusallena,
savisena yathā migo;
Sakamhi lohite rāja,
passa semi paripluto.
9 Paṭivāmagataṁ sallaṁ,
passa dhimhāmi lohitaṁ;
Āturo tyānupucchāmi,
kiṁ maṁ viddhā nilīyasi.
10 Ajinamhi haññate dīpi,
nāgo dantehi haññate;
Atha kena nu vaṇṇena,
viddheyyaṁ maṁ amaññatha”.
11 “Migo upaṭṭhito āsi,
āgato usupātanaṁ;
Taṁ disvā ubbijī sāma,
tena kodho mamāvisi”.
12 “Yato sarāmi attānaṁ,
yato pattosmi viññutaṁ;
Na maṁ migā uttasanti,
araññe sāpadānipi.
13 Yato nidhiṁ parihariṁ,
yato pattosmi yobbanaṁ;
Na maṁ migā uttasanti,
araññe sāpadānipi.
14 Bhīrū kimpurisā rāja,
pabbate gandhamādane;
Sammodamānā gacchāma,
pabbatāni vanāni ca.
15 Na maṁ migā uttasanti,
araññe sāpadānipi;
Atha kena nu vaṇṇena,
utrāsanti migā mamaṁ”.
16 “Na taṁ tasa migo sāma,
kiṁ tāhaṁ alikaṁ bhaṇe;
Kodhalobhābhibhūtāhaṁ,
usuṁ te taṁ avassajiṁ.
17 Kuto nu sāma āgamma,
kassa vā pahito tuvaṁ;
Udahāro nadiṁ gaccha,
āgato migasammataṁ”.
18 “Andhā mātāpitā mayhaṁ,
te bharāmi brahāvane;
Tesāhaṁ udakāhāro,
āgato migasammataṁ.
19 Atthi nesaṁ usāmattaṁ,
atha sāhassa jīvitaṁ;
Udakassa alābhena,
maññe andhā marissare.
20 Na me idaṁ tathā dukkhaṁ,
labbhā hi pumunā idaṁ;
Yañca ammaṁ na passāmi,
taṁ me dukkhataraṁ ito.
21 Na me idaṁ tathā dukkhaṁ,
labbhā hi pumunā idaṁ;
Yañca tātaṁ na passāmi,
taṁ me dukkhataraṁ ito.
22 Sā nūna kapaṇā ammā,
cirarattāya rucchati;
Aḍḍharatte va ratte vā,
nadīva avasucchati.
23 So nūna kapaṇo tāto,
cirarattāya rucchati;
Aḍḍharatte va ratte vā,
nadīva avasucchati.
24 Uṭṭhānapādacariyāya,
pādasambāhanassa ca;
Sāma tāta vilapantā,
hiṇḍissanti brahāvane.
25 Idampi dutiyaṁ sallaṁ,
kampeti hadayaṁ mamaṁ;
Yañca andhe na passāmi,
maññe hissāmi jīvitaṁ”.
26 “Mā bāḷhaṁ paridevesi,
sāma kalyāṇadassana;
Ahaṁ kammakaro hutvā,
bharissaṁ te brahāvane.
27 Issatthe casmi kusalo,
daḷhadhammoti vissuto;
Ahaṁ kammakaro hutvā,
bharissaṁ te brahāvane.
28 Migānaṁ vighāsamanvesaṁ,
Vanamūlaphalāni ca;
Ahaṁ kammakaro hutvā,
Bharissaṁ te brahāvane.
29 Katamaṁ taṁ vanaṁ sāma,
yattha mātāpitā tava;
Ahaṁ te tathā bharissaṁ,
yathā te abharī tuvaṁ”.
30 “Ayaṁ ekapadī rāja,
yoyaṁ ussīsake mama;
Ito gantvā aḍḍhakosaṁ,
tattha nesaṁ agārakaṁ;
Yattha mātāpitā mayhaṁ,
te bharassu ito gato.
31 Namo te kāsirājatthu,
namo te kāsivaḍḍhana;
Andhā mātāpitā mayhaṁ,
te bharassu brahāvane.
32 Añjaliṁ te paggaṇhāmi,
kāsirāja namatthu te;
Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ,
vutto vajjāsi vandanaṁ”.
33 Idaṁ vatvāna so sāmo,
yuvā kalyāṇadassano;
Mucchito visavegena,
visaññī samapajjatha.
34 Sa rājā paridevesi,
bahuṁ kāruññasañhitaṁ;
“Ajarāmarohaṁ āsiṁ,
ajjetaṁ ñāmi no pure;
Sāmaṁ kālaṅkataṁ disvā,
natthi maccussa nāgamo.
35 Yassu maṁ paṭimanteti,
savisena samappito;
Svajja evaṁ gate kāle,
na kiñci mabhibhāsati.
36 Nirayaṁ nūna gacchāmi,
ettha me natthi saṁsayo;
Tadā hi pakataṁ pāpaṁ,
cirarattāya kibbisaṁ.
37 Bhavanti tassa vattāro,
gāme kibbisakārako;
Araññe nimmanussamhi,
ko maṁ vattumarahati.
38 Sārayanti hi kammāni,
gāme saṅgaccha māṇavā;
Araññe nimmanussamhi,
ko nu maṁ sārayissati”.
39 Sā devatā antarahitā,
pabbate gandhamādane;
Raññova anukampāya,
imā gāthā abhāsatha.
40 “Āguṁ kira mahārāja,
akari kamma dukkaṭaṁ;
Adūsakā pitāputtā,
tayo ekūsunā hatā.
41 Ehi taṁ anusikkhāmi,
yathā te sugatī siyā;
Dhammenandhe vane posa,
maññehaṁ sugatī tayā”.
42 Sa rājā paridevitvā,
bahuṁ kāruññasañhitaṁ;
Udakakumbhamādāya,
pakkāmi dakkhiṇāmukho.
43 “Kassa nu eso padasaddo,
manussasseva āgato;
Neso sāmassa nigghoso,
ko nu tvamasi mārisa.
44 Santañhi sāmo vajati,
santaṁ pādāni neyati;
Neso sāmassa nigghoso,
ko nu tvamasi mārisa”.
45 “Rājāhamasmi kāsīnaṁ,
pīḷiyakkhoti maṁ vidū;
Lobhā raṭṭhaṁ pahitvāna,
migamesaṁ carāmahaṁ.
46 Issatthe casmi kusalo,
daḷhadhammoti vissuto;
Nāgopi me na mucceyya,
āgato usupātanaṁ”.
47 “Svāgataṁ te mahārāja,
atho te adurāgataṁ;
Issarosi anuppatto,
yaṁ idhatthi pavedaya.
48 Tindukāni piyālāni,
madhuke kāsumāriyo;
Phalāni khuddakappāni,
bhuñja rāja varaṁ varaṁ.
49 Idampi pānīyaṁ sītaṁ,
ābhataṁ girigabbharā;
Tato piva mahārāja,
sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.
50 “Nālaṁ andhā vane daṭṭhuṁ,
ko nu vo phalamāhari;
Anandhassevayaṁ sammā,
nivāpo mayha khāyati”.
51 “Daharo yuvā nātibrahā,
sāmo kalyāṇadassano;
Dīghassa kesā asitā,
atho sūnaggavellitā.
52 So have phalamāharitvā,
ito ādāya kamaṇḍaluṁ;
Nadiṁ gato udahāro,
maññe na dūramāgato”.
53 “Ahaṁ taṁ avadhiṁ sāmaṁ,
yo tuyhaṁ paricārako;
Yaṁ kumāraṁ pavedetha,
sāmaṁ kalyāṇadassanaṁ.
54 Dīghassa kesā asitā,
atho sūnaggavellitā;
Tesu lohitalittesu,
seti sāmo mayā hato”.
55 “Kena dukūla mantesi,
hato sāmoti vādinā;
Hato sāmoti sutvāna,
hadayaṁ me pavedhati.
56 Assatthasseva taruṇaṁ,
pavāḷaṁ māluteritaṁ;
Hato sāmoti sutvāna,
hadayaṁ me pavedhati”.
57 “Pārike kāsirājāyaṁ,
so sāmaṁ migasammate;
Kodhasā usunā vijjhi,
tassa mā pāpamicchimhā”.
58 “Kicchā laddho piyo putto,
yo andhe abharī vane;
Taṁ ekaputtaṁ ghātimhi,
kathaṁ cittaṁ na kopaye”.
59 “Kicchā laddho piyo putto,
yo andhe abharī vane;
Taṁ ekaputtaṁ ghātimhi,
akkodhaṁ āhu paṇḍitā”.
60 “Mā bāḷhaṁ paridevetha,
hato sāmoti vādinā;
Ahaṁ kammakaro hutvā,
bharissāmi brahāvane.
61 Issatthe casmi kusalo,
daḷhadhammoti vissuto;
Ahaṁ kammakaro hutvā,
bharissāmi brahāvane.
62 Migānaṁ vighāsamanvesaṁ,
vanamūlaphalāni ca;
Ahaṁ kammakaro hutvā,
bharissāmi brahāvane”.
63 “Nesa dhammo mahārāja,
netaṁ amhesu kappati;
Rājā tvamasi amhākaṁ,
pāde vandāma te mayaṁ”.
64 “Dhammaṁ nesādā bhaṇatha,
katā apacitī tayā;
Pitā tvamasi amhākaṁ,
mātā tvamasi pārike”.
65 “Namo te kāsirājatthu,
namo te kāsivaḍḍhana;
Añjaliṁ te paggaṇhāma,
yāva sāmānupāpaya.
66 Tassa pāde samajjantā,
mukhañca bhujadassanaṁ;
Saṁsumbhamānā attānaṁ,
kālamāgamayāmase”.
67 “Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ,
ākāsantaṁva dissati;
Yattha sāmo hato seti,
candova patito chamā.
68 Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ,
ākāsantaṁva dissati;
Yattha sāmo hato seti,
sūriyova patito chamā.
69 Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ,
ākāsantaṁva dissati;
Yattha sāmo hato seti,
paṁsunā patikunthito.
70 Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ,
ākāsantaṁva dissati;
Yattha sāmo hato seti,
idheva vasathassame”.
71 “Yadi tattha sahassāni,
satāni niyutāni ca;
Nevamhākaṁ bhayaṁ koci,
vane vāḷesu vijjati”.
72 Tato andhānamādāya,
kāsirājā brahāvane;
Hatthe gahetvā pakkāmi,
yattha sāmo hato ahu.
73 Disvāna patitaṁ sāmaṁ,
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ;
Apaviddhaṁ brahāraññe,
candaṁva patitaṁ chamā.
74 Disvāna patitaṁ sāmaṁ,
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ;
Apaviddhaṁ brahāraññe,
sūriyaṁva patitaṁ chamā.
75 Disvāna patitaṁ sāmaṁ,
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ;
Apaviddhaṁ brahāraññe,
kalūnaṁ paridevayuṁ.
76 Disvāna patitaṁ sāmaṁ,
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ;
Bāhā paggayha pakkanduṁ,
“adhammo kira bho iti.
77 Bāḷhaṁ kho tvaṁ pamattosi,
sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṁ gate kāle,
na kiñci mabhibhāsasi.
78 Bāḷhaṁ kho tvaṁ padittosi,
sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṁ gate kāle,
na kiñci mabhibhāsasi.
79 Bāḷhaṁ kho tvaṁ pakuddhosi,
sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṁ gate kāle,
na kiñci mabhibhāsasi.
80 Bāḷhaṁ kho tvaṁ pasuttosi,
sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṁ gate kāle,
na kiñci mabhibhāsasi.
81 Bāḷhaṁ kho tvaṁ vimanosi,
sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṁ gate kāle,
na kiñci mabhibhāsasi.
82 Jaṭaṁ valinaṁ paṁsugataṁ,
ko dāni saṇṭhapessati;
Sāmo ayaṁ kālaṅkato,
andhānaṁ paricārako.
83 Ko me sammajjamādāya,
sammajjissati assamaṁ;
Sāmo ayaṁ kālaṅkato,
andhānaṁ paricārako.
84 Ko dāni nhāpayissati,
sītenuṇhodakena ca;
Sāmo ayaṁ kālaṅkato,
andhānaṁ paricārako.
85 Ko dāni bhojayissati,
vanamūlaphalāni ca;
Sāmo ayaṁ kālaṅkato,
andhānaṁ paricārako”.
86 Disvāna patitaṁ sāmaṁ,
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ;
Aṭṭitā puttasokena,
mātā saccaṁ abhāsatha.
87 “Yena saccenayaṁ sāmo,
dhammacārī pure ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
88 Yena saccenayaṁ sāmo,
brahmacārī pure ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
89 Yena saccenayaṁ sāmo,
saccavādī pure ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
90 Yena saccenayaṁ sāmo,
mātāpettibharo ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
91 Yena saccenayaṁ sāmo,
kule jeṭṭhāpacāyiko;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
92 Yena saccenayaṁ sāmo,
pāṇā piyataro mama;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
93 Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ,
Mayhañceva pitucca te;
Sabbena tena kusalena,
Visaṁ sāmassa haññatu”.
94 Disvāna patitaṁ sāmaṁ,
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ;
Aṭṭito puttasokena,
pitā saccaṁ abhāsatha.
95 “Yena saccenayaṁ sāmo,
dhammacārī pure ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
96 Yena saccenayaṁ sāmo,
brahmacārī pure ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
97 Yena saccenayaṁ sāmo,
saccavādī pure ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
98 Yena saccenayaṁ sāmo,
mātāpettibharo ahu;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
99 Yena saccenayaṁ sāmo,
kule jeṭṭhāpacāyiko;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
100 Yena saccenayaṁ sāmo,
pāṇā piyataro mama;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
101 Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ,
Mayhañceva mātucca te;
Sabbena tena kusalena,
Visaṁ sāmassa haññatu.
102 Sā devatā antarahitā,
pabbate gandhamādane;
Sāmassa anukampāya,
imaṁ saccaṁ abhāsatha.
103 Pabbatyāhaṁ gandhamādane,
cirarattanivāsinī;
Na me piyataro koci,
añño sāmena vijjati;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu.
104 Sabbe vanā gandhamayā,
pabbate gandhamādane;
Etena saccavajjena,
visaṁ sāmassa haññatu”.
105 Tesaṁ lālappamānānaṁ,
bahuṁ kāruññasañhitaṁ;
Khippaṁ sāmo samuṭṭhāsi,
yuvā kalyāṇadassano.
106 “Sāmohamasmi bhaddaṁ vo,
Sotthināmhi samuṭṭhito;
Mā bāḷhaṁ paridevetha,
Mañjunābhivadetha maṁ”.
107 “Svāgataṁ te mahārāja,
atho te adurāgataṁ;
Issarosi anuppatto,
yaṁ idhatthi pavedaya.
108 Tindukāni piyālāni,
madhuke kāsumāriyo;
Phalāni khuddakappāni,
bhuñja rāja varaṁ varaṁ.
109 Atthi me pānīyaṁ sītaṁ,
ābhataṁ girigabbharā;
Tato piva mahārāja,
sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.
110 “Sammuyhāmi pamuyhāmi,
sabbā muyhanti me disā;
Petaṁ taṁ sāma maddakkhiṁ,
ko nu tvaṁ sāma jīvasi”.
111 “Api jīvaṁ mahārāja,
purisaṁ gāḷhavedanaṁ;
Upanītamanasaṅkappaṁ,
jīvantaṁ maññate mataṁ.
112 Api jīvaṁ mahārāja,
purisaṁ gāḷhavedanaṁ;
Taṁ nirodhagataṁ santaṁ,
jīvantaṁ maññate mataṁ.
113 Yo mātaraṁ pitaraṁ vā,
macco dhammena posati;
Devāpi naṁ tikicchanti,
mātāpettibharaṁ naraṁ.
114 Yo mātaraṁ pitaraṁ vā,
macco dhammena posati;
Idheva naṁ pasaṁsanti,
pecca sagge pamodati”.
115 “Esa bhiyyo pamuyhāmi,
Sabbā muyhanti me disā;
Saraṇaṁ taṁ sāma gacchāmi,
Tvañca me saraṇaṁ bhava”.
116 “Dhammaṁ cara mahārāja,
mātāpitūsu khattiya;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
117 Dhammaṁ cara mahārāja,
puttadāresu khattiya;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
118 Dhammaṁ cara mahārāja,
mittāmaccesu khattiya;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
119 Dhammaṁ cara mahārāja,
vāhanesu balesu ca;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
120 Dhammaṁ cara mahārāja,
gāmesu nigamesu ca;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
121 Dhammaṁ cara mahārāja,
raṭṭhesu janapadesu ca;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
122 Dhammaṁ cara mahārāja,
samaṇabrāhmaṇesu ca;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
123 Dhammaṁ cara mahārāja,
migapakkhīsu khattiya;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
124 Dhammaṁ cara mahārāja,
dhammo ciṇṇo sukhāvaho;
Idha dhammaṁ caritvāna,
rāja saggaṁ gamissasi.
125 Dhammaṁ cara mahārāja,
saindā devā sabrahmakā;
Suciṇṇena divaṁ pattā,
mā dhammaṁ rāja pāmado”ti.
126 Suvaṇṇasāmajātakaṁ tatiyaṁ.