Jātaka 518
Jātaka
Tiṁsanipāta
Kiṁchandavagga
8. Paṇḍaranāgarājajātaka
1 “Vikiṇṇavācaṁ aniguyha mantaṁ,
Asaññataṁ aparicakkhitāraṁ;
Bhayaṁ tamanveti sayaṁ abodhaṁ,
Nāgaṁ yathā paṇḍarakaṁ supaṇṇo.
2 Yo guyhamantaṁ parirakkhaṇeyyaṁ,
Mohā naro saṁsati hāsamāno;
Taṁ bhinnamantaṁ bhayamanveti khippaṁ,
Nāgaṁ yathā paṇḍarakaṁ supaṇṇo.
3 Nānumitto garuṁ atthaṁ,
guyhaṁ veditumarahati;
Sumitto ca asambuddhaṁ,
sambuddhaṁ vā anatthavā.
4 Vissāsamāpajjimahaṁ acelaṁ,
Samaṇo ayaṁ sammato bhāvitatto;
Tassāhamakkhiṁ vivariṁ guyhamatthaṁ,
Atītamattho kapaṇaṁ rudāmi.
5 Tassāhaṁ paramaṁ brahme guyhaṁ,
Vācañhi maṁ nāsakkhiṁ saṁyametuṁ;
Tappakkhato hi bhayamāgataṁ mamaṁ,
Atītamattho kapaṇaṁ rudāmi.
6 Yo ve naro suhadaṁ maññamāno,
Guyhamatthaṁ saṁsati dukkulīne;
Dosā bhayā athavā rāgarattā,
Pallatthito bālo asaṁsayaṁ so.
7 Tirokkhavāco asataṁ paviṭṭho,
Yo saṅgatīsu mudīreti vākyaṁ;
Āsīviso dummukhotyāhu taṁ naraṁ,
Ārā ārā saṁyame tādisamhā.
8 Annaṁ pānaṁ kāsikacandanañca,
Manāpitthiyo mālamucchādanañca;
Ohāya gacchāmase sabbakāme,
Supaṇṇa pāṇūpagatāva tyamhā”.
9 “Ko nīdha tiṇṇaṁ garahaṁ upeti,
Asmiṁdhaloke pāṇabhū nāgarāja;
Samaṇo supaṇṇo athavā tvameva,
Kiṁ kāraṇā paṇḍarakaggahīto”.
10 “Samaṇoti me sammatatto ahosi,
Piyo ca me manasā bhāvitatto;
Tassāhamakkhiṁ vivariṁ guyhamatthaṁ,
Atītamattho kapaṇaṁ rudāmi”.
11 “Na catthi satto amaro pathabyā,
Paññāvidhā natthi na ninditabbā;
Saccena dhammena dhitiyā damena,
Alabbhamabyāharatī naro idha.
12 Mātāpitā paramā bandhavānaṁ,
Nāssa tatiyo anukampakatthi;
Tesampi guyhaṁ paramaṁ na saṁse,
Mantassa bhedaṁ parisaṅkamāno.
13 Mātāpitā bhaginī bhātaro ca,
Sahāyā vā yassa honti sapakkhā;
Tesampi guyhaṁ paramaṁ na saṁse,
Mantassa bhedaṁ parisaṅkamāno.
14 Bhariyā ce purisaṁ vajjā,
Komārī piyabhāṇinī;
Puttarūpayasūpetā,
Ñātisaṅghapurakkhatā;
Tassāpi guyhaṁ paramaṁ na saṁse,
Mantassa bhedaṁ parisaṅkamāno.
15 Na guyhamatthaṁ vivareyya,
Rakkheyya naṁ yathā nidhiṁ;
Na hi pātukato sādhu,
Guyho attho pajānatā.
16 Thiyā guyhaṁ na saṁseyya,
amittassa ca paṇḍito;
Yo cāmisena saṁhīro,
hadayattheno ca yo naro.
17 Guyhamatthaṁ asambuddhaṁ,
sambodhayati yo naro;
Mantabhedabhayā tassa,
dāsabhūto titikkhati.
18 Yāvanto purisassatthaṁ,
guyhaṁ jānanti mantinaṁ;
Tāvanto tassa ubbegā,
tasmā guyhaṁ na vissaje.
19 Vivicca bhāseyya divā rahassaṁ,
Rattiṁ giraṁ nātivelaṁ pamuñce;
Upassutikā hi suṇanti mantaṁ,
Tasmā manto khippamupeti bhedaṁ.
20 Yathāpi assa nagaraṁ mahantaṁ,
Advārakaṁ āyasaṁ bhaddasālaṁ;
Samantakhātāparikhāupetaṁ,
Evampi me te idha guyhamantā.
21 Ye guyhamantā avikiṇṇavācā,
Daḷhā sadatthesu narā dujivha;
Ārā amittā byavajanti tehi,
Āsīvisā vā riva sattusaṅghā”.
22 “Hitvā gharaṁ pabbajito acelo,
Naggo muṇḍo carati ghāsahetu;
Tamhi nu kho vivariṁ guyhamatthaṁ,
Atthā ca dhammā ca apaggatamhā.
23 Kathaṅkaro hoti supaṇṇarāja,
Kiṁsīlo kena vatena vattaṁ;
Samaṇo caraṁ hitvā mamāyitāni,
Kathaṅkaro saggamupeti ṭhānaṁ”.
24 “Hiriyā titikkhāya damenupeto,
Akkodhano pesuṇiyaṁ pahāya;
Samaṇo caraṁ hitvā mamāyitāni,
Evaṅkaro saggamupeti ṭhānaṁ”.
25 “Mātāva puttaṁ taruṇaṁ tanujjaṁ,
Samphassatā sabbagattaṁ phareti;
Evampi me tvaṁ pāturahu dijinda,
Mātāva puttaṁ anukampamāno”.
26 “Handajja tvaṁ muñca vadhā dujivha,
Tayo hi puttā na hi añño atthi;
Antevāsī dinnako atrajo ca,
Rajjassu puttaññataro me ahosi”.
27 Icceva vākyaṁ visajjī supaṇṇo,
Bhumyaṁ patiṭṭhāya dijo dujivhaṁ;
“Muttajja tvaṁ sabbabhayātivatto,
Thalūdake hohi mayābhigutto.
28 Ātaṅkinaṁ yathā kusalo bhisakko,
Pipāsitānaṁ rahadova sīto;
Vesmaṁ yathā himasītaṭṭitānaṁ,
Evampi te saraṇamahaṁ bhavāmi”.
29 “Sandhiṁ katvā amittena,
aṇḍajena jalābuja;
Vivariya dāṭhaṁ sesi,
kuto taṁ bhayamāgataṁ”.
30 “Saṅketheva amittasmiṁ,
mittasmimpi na vissase;
Abhayā bhayamuppannaṁ,
api mūlāni kantati.
31 Kathaṁ nu vissase tyamhi,
yenāsi kalaho kato;
Niccayattena ṭhātabbaṁ,
so disabbhi na rajjati.
32 Vissāsaye na ca taṁ vissayeyya,
Asaṅkito saṅkito ca bhaveyya;
Tathā tathā viññū parakkameyya,
Yathā yathā bhāvaṁ paro na jaññā”.
33 Te devavaṇṇā sukhumālarūpā,
Ubho samā sujayā puññakhandhā;
Upāgamuṁ karampiyaṁ acelaṁ,
Missībhūtā assavāhāva nāgā.
34 Tato have paṇḍarako acelaṁ,
Sayamevupāgamma idaṁ avoca;
“Muttajjahaṁ sabbabhayātivatto,
Na hi nūna tuyhaṁ manaso piyamhā”.
35 “Piyo hi me āsi supaṇṇarājā,
Asaṁsayaṁ paṇḍarakena saccaṁ;
So rāgarattova akāsimetaṁ,
Pāpakammaṁ sampajāno na mohā”.
36 “Na me piyaṁ appiyaṁ vāpi hoti,
Sampassato lokamimaṁ parañca;
Susaññatānañhi viyañjanena,
Asaññato lokamimaṁ carāsi.
37 Ariyāvakāsosi anariyovāsi,
Asaññato saññatasannikāso;
Kaṇhābhijātikosi anariyarūpo,
Pāpaṁ bahuṁ duccaritaṁ acāri.
38 Aduṭṭhassa tuvaṁ dubbhi,
dubbhī ca pisuṇo casi;
Etena saccavajjena,
muddhā te phalatu sattadhā”.
39 “Tasmā hi mittānaṁ na dubbhitabbaṁ,
Mittadubbhā pāpiyo natthi añño;
Āsittasatto nihato pathabyā,
Indassa vākyena hi saṁvaro hato”ti.
40 Paṇḍaranāgarājajātakaṁ aṭṭhamaṁ.