Jātaka 542
Jātaka
Mahānipāta
Mūgapakkhavagga
5 Umaṅgajātaka
1 “Pañcālo sabbasenāya,
brahmadattoyamāgato;
Sāyaṁ pañcāliyā senā,
appameyyā mahosadha.
2 Vīthimatī pattimatī,
sabbasaṅgāmakovidā;
Ohārinī saddavatī,
bherisaṅkhappabodhanā.
3 Lohavijjālaṅkārābhā,
dhajinī vāmarohinī;
Sippiyehi susampannā,
sūrehi suppatiṭṭhitā.
4 Dasettha paṇḍitā āhu,
bhūripaññā rahogamā;
Mātā ekādasī rañño,
pañcāliyaṁ pasāsati.
5 Athetthekasataṁ khatyā,
anuyantā yasassino;
Acchinnaraṭṭhā byathitā,
pañcāliyaṁ vasaṁ gatā.
6 Yaṁvadā takkarā rañño,
akāmā piyabhāṇino;
Pañcālamanuyāyanti,
akāmā vasino gatā.
7 Tāya senāya mithilā,
tisandhiparivāritā;
Rājadhānī videhānaṁ,
samantā parikhaññati.
8 Uddhaṁ tārakajātāva,
samantā parivāritā;
Mahosadha vijānāhi,
kathaṁ mokkho bhavissati”.
9 “Pāde deva pasārehi,
bhuñja kāme ramassu ca;
Hitvā pañcāliyaṁ senaṁ,
brahmadatto palāyiti”.
10 “Rājā santhavakāmo te,
ratanāni pavecchati;
Āgacchantu ito dūtā,
mañjukā piyabhāṇino.
11 Bhāsantu mudukā vācā,
yā vācā paṭinanditā;
Pañcālo ca videho ca,
ubho ekā bhavantu te”.
12 “Kathaṁ nu kevaṭṭa mahosadhena,
Samāgamo āsi tadiṅgha brūhi;
Kacci te paṭinijjhatto,
Kacci tuṭṭho mahosadho”.
13 “Anariyarūpo puriso janinda,
Asammodako thaddho asabbhirūpo;
Yathā mūgo ca badhiro ca,
Na kiñcitthaṁ abhāsatha”.
14 “Addhā idaṁ mantapadaṁ sududdasaṁ,
Attho suddho naraviriyena diṭṭho;
Tathā hi kāyo mama sampavedhati,
Hitvā sayaṁ ko parahatthamessati”.
15 “Channañhi ekāva matī sameti,
Ye paṇḍitā uttamabhūripattā;
Yānaṁ ayānaṁ atha vāpi ṭhānaṁ,
Mahosadha tvampi matiṁ karohi”.
16 “Jānāsi kho rāja mahānubhāvo,
Mahabbalo cūḷanibrahmadatto;
Rājā ca taṁ icchati māraṇatthaṁ,
Migaṁ yathā okacarena luddo.
17 Yathāpi maccho baḷisaṁ,
vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ;
Āmagiddho na jānāti,
maccho maraṇamattano.
18 Evameva tuvaṁ rāja,
cūḷaneyyassa dhītaraṁ;
Kāmagiddho na jānāsi,
macchova maraṇamattano.
19 Sace gacchasi pañcālaṁ,
Khippamattaṁ jahissasi;
Migaṁ panthānubandhaṁva,
Mahantaṁ bhayamessati”.
20 “Mayameva bālamhase eḷamūgā,
Ye uttamatthāni tayī lapimhā;
Kimeva tvaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho,
Atthāni jānāsi yathāpi aññe”.
21 “Imaṁ gale gahetvāna,
nāsetha vijitā mama;
Yo me ratanalābhassa,
antarāyāya bhāsati”.
22 Tato ca so apakkamma,
vedehassa upantikā;
Atha āmantayī dūtaṁ,
mādharaṁ suvapaṇḍitaṁ.
23 “Ehi samma haritapakkha,
veyyāvaccaṁ karohi me;
Atthi pañcālarājassa,
sāḷikā sayanapālikā.
24 Taṁ bandhanena pucchassu,
sā hi sabbassa kovidā;
Sā tesaṁ sabbaṁ jānāti,
rañño ca kosiyassa ca”.
25 “Āmo”ti so paṭissutvā,
mādharo suvapaṇḍito;
Agamāsi haritapakkho,
sāḷikāya upantikaṁ.
26 Tato ca kho so gantvāna,
mādharo suvapaṇḍito;
Athāmantayi sugharaṁ,
sāḷikaṁ mañjubhāṇikaṁ.
27 “Kacci te sughare khamanīyaṁ,
Kacci vesse anāmayaṁ;
Kacci te madhunā lājā,
Labbhate sughare tuvaṁ”.
28 “Kusalañceva me samma,
atho samma anāmayaṁ;
Atho me madhunā lājā,
labbhate suvapaṇḍita.
29 Kuto nu samma āgamma,
kassa vā pahito tuvaṁ;
Na ca mesi ito pubbe,
diṭṭho vā yadi vā suto”.
30 “Ahosiṁ sivirājassa,
pāsāde sayanapālako;
Tato so dhammiko rājā,
baddhe mocesi bandhanā.
31 Tassa mekā dutiyāsi,
sāḷikā mañjubhāṇikā;
Taṁ tattha avadhī seno,
pekkhato sughare mama.
32 Tassā kāmā hi sammatto,
āgatosmi tavantike;
Sace kareyya okāsaṁ,
ubhayova vasāmase”.
33 “Suvova suviṁ kāmeyya,
sāḷiko pana sāḷikaṁ;
Suvassa sāḷikāyeva,
saṁvāso hoti kīdiso”.
34 “Yoyaṁ kāme kāmayati,
api caṇḍālikāmapi;
Sabbo hi sadiso hoti,
natthi kāme asādiso”.
35 “Atthi jampāvatī nāma,
mātā sivissa rājino;
Sā bhariyā vāsudevassa,
kaṇhassa mahesī piyā.
36 Raṭṭhavatī kimpurisī,
sāpi vacchaṁ akāmayi;
Manusso migiyā saddhiṁ,
natthi kāme asādiso.
37 Handa khvāhaṁ gamissāmi,
sāḷike mañjubhāṇike;
Paccakkhānupadañhetaṁ,
atimaññasi nūna maṁ”.
38 “Na sirī taramānassa,
mādhara suvapaṇḍita;
Idheva tāva acchassu,
yāva rājāna dakkhasi;
Sossi saddaṁ mudiṅgānaṁ,
ānubhāvañca rājino”.
39 “Yo nu khvāyaṁ tibbo saddo,
tirojanapade suto;
Dhītā pañcālarājassa,
osadhī viya vaṇṇinī;
Taṁ dassati videhānaṁ,
so vivāho bhavissati”.
40 “Ediso mā amittānaṁ,
vivāho hotu mādhara;
Yathā pañcālarājassa,
vedehena bhavissati.
41 Ānayitvāna vedehaṁ,
pañcālānaṁ rathesabho;
Tato naṁ ghātayissati,
nassa sakhī bhavissati”.
42 “Handa kho maṁ anujānāhi,
rattiyo sattamattiyo;
Yāvāhaṁ sivirājassa,
ārocemi mahesino;
Laddho ca me āvasatho,
sāḷikāya upantikaṁ”.
43 “Handa kho taṁ anujānāmi,
rattiyo sattamattiyo;
Sace tvaṁ sattarattena,
nāgacchasi mamantike;
Maññe okkantasattaṁ maṁ,
matāya āgamissasi”.
44 Tato ca kho so gantvāna,
mādharo suvapaṇḍito;
Mahosadhassa akkhāsi,
sāḷikāvacanaṁ idaṁ.
45 “Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṁ,
Tasseva atthaṁ puriso careyya;
Handāhaṁ gacchāmi pure janinda,
Pañcālarājassa puraṁ surammaṁ;
Nivesanāni māpetuṁ,
Vedehassa yasassino.
46 Nivesanāni māpetvā,
vedehassa yasassino;
Yadā te pahiṇeyyāmi,
tadā eyyāsi khattiya”.
47 Tato ca pāyāsi pure mahosadho,
Pañcālarājassa puraṁ surammaṁ;
Nivesanāni māpetuṁ,
Vedehassa yasassino.
48 Nivesanāni māpetvā,
vedehassa yasassino;
Athassa pāhiṇī dūtaṁ,
vedehaṁ mithilaggahaṁ;
“Ehi dāni mahārāja,
māpitaṁ te nivesanaṁ”.
49 Tato ca rājā pāyāsi,
senāya caturaṅgiyā;
Anantavāhanaṁ daṭṭhuṁ,
phītaṁ kapiliyaṁ puraṁ.
50 Tato ca kho so gantvāna,
brahmadattassa pāhiṇi;
“Āgatosmi mahārāja,
tava pādāni vandituṁ.
51 Dadāhi dāni me bhariyaṁ,
nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,
dāsīgaṇapurakkhataṁ”.
52 “Svāgataṁ teva vedeha,
atho te adurāgataṁ;
Nakkhattaṁyeva paripuccha,
ahaṁ kaññaṁ dadāmi te;
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,
dāsīgaṇapurakkhataṁ”.
53 Tato ca rājā vedeho,
nakkhattaṁ paripucchatha;
Nakkhattaṁ paripucchitvā,
brahmadattassa pāhiṇi.
54 “Dadāhi dāni me bhariyaṁ,
nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,
dāsīgaṇapurakkhataṁ”.
55 “Dadāmi dāni te bhariyaṁ,
nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,
dāsīgaṇapurakkhataṁ”.
56 “Hatthī assā rathā pattī,
senā tiṭṭhanti vammitā;
Ukkā padittā jhāyanti,
kiṁ nu maññanti paṇḍitā.
57 Hatthī assā rathā pattī,
senā tiṭṭhanti vammitā;
Ukkā padittā jhāyanti,
kiṁ nu kāhanti paṇḍita”.
58 “Rakkhati taṁ mahārāja,
cūḷaneyyo mahabbalo;
Paduṭṭho brahmadattena,
pāto taṁ ghātayissati”.
59 “Ubbedhati me hadayaṁ,
mukhañca parisussati;
Nibbutiṁ nādhigacchāmi,
aggidaḍḍhova ātape.
60 Kammārānaṁ yathā ukkā,
anto jhāyati no bahi;
Evampi hadayaṁ mayhaṁ,
anto jhāyati no bahi”.
61 “Pamatto mantanātīto,
bhinnamantosi khattiya;
Idāni kho taṁ tāyantu,
paṇḍitā mantino janā.
62 Akatvāmaccassa vacanaṁ,
atthakāmahitesino;
Attapītirato rājā,
migo kūṭeva ohito.
63 Yathāpi maccho baḷisaṁ,
vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ;
Āmagiddho na jānāti,
maccho maraṇamattano.
64 Evameva tuvaṁ rāja,
cūḷaneyyassa dhītaraṁ;
Kāmagiddho na jānāsi,
macchova maraṇamattano.
65 Sace gacchasi pañcālaṁ,
khippamattaṁ jahissasi;
Migaṁ panthānubandhaṁva,
mahantaṁ bhayamessati.
66 Anariyarūpo puriso janinda,
Ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya;
Na tena mittiṁ kayirātha dhīro,
Dukkho have kāpurisena saṅgamo.
67 Yadeva jaññā purisaṁ janinda,
Sīlavāyaṁ bahussuto;
Teneva mittiṁ kayirātha dhīro,
Sukho have sappurisena saṅgamo.
68 Bālo tuvaṁ eḷamūgosi rāja,
Yo uttamatthāni mayī lapittho;
Kimevahaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho,
Atthāni jānāmi yathāpi aññe.
69 Imaṁ gale gahetvāna,
nāsetha vijitā mama;
Yo me ratanalābhassa,
antarāyāya bhāsati”.
70 “Mahosadha atītena,
Nānuvijjhanti paṇḍitā;
Kiṁ maṁ assaṁva sambaddhaṁ,
Patodeneva vijjhasi.
71 Sace passasi mokkhaṁ vā,
khemaṁ vā pana passasi;
Teneva maṁ anusāsa,
kiṁ atītena vijjhasi”.
72 “Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ,
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;
Na taṁ sakkomi mocetuṁ,
Tvaṁ pajānassu khattiya.
73 Santi vehāyasā nāgā,
iddhimanto yasassino;
Tepi ādāya gaccheyyuṁ,
yassa honti tathāvidhā.
74 Santi vehāyasā assā,
iddhimanto yasassino;
Tepi ādāya gaccheyyuṁ,
yassa honti tathāvidhā.
75 Santi vehāyasā pakkhī,
iddhimanto yasassino;
Tepi ādāya gaccheyyuṁ,
yassa honti tathāvidhā.
76 Santi vehāyasā yakkhā,
iddhimanto yasassino;
Tepi ādāya gaccheyyuṁ,
yassa honti tathāvidhā.
77 Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ,
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;
Na taṁ sakkomi mocetuṁ,
Antalikkhena khattiya”.
78 “Atīradassī puriso,
mahante udakaṇṇave;
Yattha so labhate gādhaṁ,
tattha so vindate sukhaṁ.
79 Evaṁ amhañca rañño ca,
tvaṁ patiṭṭhā mahosadha;
Tvaṁ nosi mantinaṁ seṭṭho,
amhe dukkhā pamocaya”.
80 “Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ,
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;
Na taṁ sakkomi mocetuṁ,
Tvaṁ pajānassu senaka”.
81 “Suṇohi metaṁ vacanaṁ,
Passa senaṁ mahabbhayaṁ;
Senakaṁ dāni pucchāmi,
Kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.
82 “Aggiṁ vā dvārato dema,
gaṇhāmase vikantanaṁ;
Aññamaññaṁ vadhitvāna,
khippaṁ hissāma jīvitaṁ;
Mā no rājā brahmadatto,
ciraṁ dukkhena mārayi”.
83 “Suṇohi metaṁ vacanaṁ,
passa senaṁ mahabbhayaṁ;
Pukkusaṁ dāni pucchāmi,
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.
84 “Visaṁ khāditvā miyyāma,
khippaṁ hissāma jīvitaṁ;
Mā no rājā brahmadatto,
ciraṁ dukkhena mārayi”.
85 “Suṇohi metaṁ vacanaṁ,
passa senaṁ mahabbhayaṁ;
Kāmindaṁ dāni pucchāmi,
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.
86 “Rajjuyā bajjha miyyāma,
papātā papatāmase;
Mā no rājā brahmadatto,
ciraṁ dukkhena mārayi”.
87 “Suṇohi metaṁ vacanaṁ,
passa senaṁ mahabbhayaṁ;
Devindaṁ dāni pucchāmi,
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.
88 “Aggiṁ vā dvārato dema,
gaṇhāmase vikantanaṁ;
Aññamaññaṁ vadhitvāna,
khippaṁ hissāma jīvitaṁ;
Na no sakkoti mocetuṁ,
sukheneva mahosadho”.
89 “Yathā kadalino sāraṁ,
anvesaṁ nādhigacchati;
Evaṁ anvesamānā naṁ,
pañhaṁ najjhagamāmase.
90 Yathā simbalino sāraṁ,
anvesaṁ nādhigacchati;
Evaṁ anvesamānā naṁ,
pañhaṁ najjhagamāmase.
91 Adese vata no vuṭṭhaṁ,
kuñjarānaṁvanodake;
Sakāse dummanussānaṁ,
bālānaṁ avijānataṁ.
92 Ubbedhati me hadayaṁ,
mukhañca parisussati;
Nibbutiṁ nādhigacchāmi,
aggidaḍḍhova ātape.
93 Kammārānaṁ yathā ukkā,
anto jhāyati no bahi;
Evampi hadayaṁ mayhaṁ,
anto jhāyati no bahi”.
94 Tato so paṇḍito dhīro,
atthadassī mahosadho;
Vedehaṁ dukkhitaṁ disvā,
idaṁ vacanamabravi.
95 “Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
rāhuggahaṁva candimaṁ.
96 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
rāhuggahaṁva sūriyaṁ.
97 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
paṅke sannaṁva kuñjaraṁ.
98 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
peḷābaddhaṁva pannagaṁ.
99 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
pakkhiṁ baddhaṁva pañjare.
100 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
macche jālagateriva.
101 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Ahaṁ taṁ mocayissāmi,
sayoggabalavāhanaṁ.
102 Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,
mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Pañcālaṁ vāhayissāmi,
kākasenaṁva leḍḍunā.
103 Adu paññā kimatthiyā,
Amacco vāpi tādiso;
Yo taṁ sambādhapakkhandaṁ,
Dukkhā na parimocaye”.
104 “Etha māṇavā uṭṭhetha,
mukhaṁ sodhetha sandhino;
Vedeho sahamaccehi,
umaṅgena gamissati”.
105 Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,
paṇḍitassānucārino;
Umaṅgadvāraṁ vivariṁsu,
yantayutte ca aggaḷe.
106 Purato senako yāti,
pacchato ca mahosadho;
Majjhe ca rājā vedeho,
amaccaparivārito.
107 Umaṅgā nikkhamitvāna,
vedeho nāvamāruhi;
Abhirūḷhañca taṁ ñatvā,
anusāsi mahosadho.
108 “Ayaṁ te sasuro deva,
ayaṁ sassu janādhipa;
Yathā mātu paṭipatti,
evaṁ te hotu sassuyā.
109 Yathāpi niyako bhātā,
Saudariyo ekamātuko;
Evaṁ pañcālacando te,
Dayitabbo rathesabha.
110 Ayaṁ pañcālacandī te,
rājaputtī abhicchitā;
Kāmaṁ karohi te tāya,
bhariyā te rathesabha”.
111 “Āruyha nāvaṁ taramāno,
kiṁ nu tīramhi tiṭṭhasi;
Kicchā muttāmha dukkhato,
yāma dāni mahosadha”.
112 “Nesa dhammo mahārāja,
yohaṁ senāya nāyako;
Senaṅgaṁ parihāpetvā,
attānaṁ parimocaye.
113 Nivesanamhi te deva,
senaṅgaṁ parihāpitaṁ;
Taṁ dinnaṁ brahmadattena,
ānayissaṁ rathesabha”.
114 “Appaseno mahāsenaṁ,
kathaṁ viggayha ṭhassasi;
Dubbalo balavantena,
vihaññissasi paṇḍita”.
115 “Appasenopi ce mantī,
mahāsenaṁ amantinaṁ;
Jināti rājā rājāno,
ādiccovudayaṁ tamaṁ”.
116 “Susukhaṁ vata saṁvāso,
paṇḍitehīti senaka;
Pakkhīva pañjare baddhe,
macche jālagateriva;
Amittahatthattagate,
mocayī no mahosadho”.
117 “Evametaṁ mahārāja,
paṇḍitā hi sukhāvahā;
Pakkhīva pañjare baddhe,
macche jālagateriva;
Amittahatthattagate,
mocayī no mahosadho”.
118 Rakkhitvā kasiṇaṁ rattiṁ,
cūḷaneyyo mahabbalo;
Udentaṁ aruṇuggasmiṁ,
upakāriṁ upāgami.
119 Āruyha pavaraṁ nāgaṁ,
balavantaṁ saṭṭhihāyanaṁ;
Rājā avoca pañcālo,
cūḷaneyyo mahabbalo.
120 Sannaddho maṇivammena,
saramādāya pāṇinā;
Pesiye ajjhabhāsittha,
puthugumbe samāgate.
121 Hatthārohe anīkaṭṭhe,
rathike pattikārake;
Upāsanamhi katahatthe,
vālavedhe samāgate.
122 “Pesetha kuñjare dantī,
balavante saṭṭhihāyane;
Maddantu kuñjarā nagaraṁ,
vedehena sumāpitaṁ.
123 Vacchadantamukhā setā,
tikkhaggā aṭṭhivedhino;
Paṇunnā dhanuvegena,
sampatantutarītarā.
124 Māṇavā vammino sūrā,
citradaṇḍayutāvudhā;
Pakkhandino mahānāgā,
hatthīnaṁ hontu sammukhā.
125 Sattiyo teladhotāyo,
accimantā pabhassarā;
Vijjotamānā tiṭṭhantu,
sataraṁsīva tārakā.
126 Āvudhabalavantānaṁ,
guṇikāyūradhārinaṁ;
Etādisānaṁ yodhānaṁ,
saṅgāme apalāyinaṁ;
Vedeho kuto muccissati,
sace pakkhīva kāhiti.
127 Tiṁsa me purisanāvutyo,
sabbevekekaniccitā;
Yesaṁ samaṁ na passāmi,
kevalaṁ mahimaṁ caraṁ.
128 Nāgā ca kappitā dantī,
balavanto saṭṭhihāyanā;
Yesaṁ khandhesu sobhanti,
kumārā cārudassanā.
129 Pītālaṅkārā pītavasanā,
Pītuttaranivāsanā;
Nāgakhandhesu sobhanti,
Devaputtāva nandane.
130 Pāṭhīnavaṇṇā nettiṁsā,
teladhotā pabhassarā;
Niṭṭhitā naradhīrehi,
samadhārā sunissitā.
131 Vellālino vītamalā,
sikkāyasamayā daḷā;
Gahitā balavantehi,
suppahārappahāribhi.
132 Suvaṇṇatharusampannā,
lohitakacchupadhāritā;
Vivattamānā sobhanti,
vijjuvabbhaghanantare.
133 Paṭākā vammino sūrā,
asicammassa kovidā;
Dhanuggahā sikkhitarā,
nāgakhandhe nipātino.
134 Etādisehi parikkhitto,
natthi mokkho ito tava;
Pabhāvaṁ te na passāmi,
yena tvaṁ mithilaṁ vaje”.
135 “Kiṁ nu santaramānova,
nāgaṁ pesesi kuñjaraṁ;
Pahaṭṭharūpo āpatasi,
siddhatthosmīti maññasi.
136 Oharetaṁ dhanuṁ cāpaṁ,
khurappaṁ paṭisaṁhara;
Oharetaṁ subhaṁ vammaṁ,
veḷuriyamaṇisanthataṁ”.
137 “Pasannamukhavaṇṇosi,
mitapubbañca bhāsasi;
Hoti kho maraṇakāle,
edisī vaṇṇasampadā”.
138 “Moghaṁ te gajjitaṁ rāja,
bhinnamantosi khattiya;
Duggaṇhosi tayā rājā,
khaḷuṅkeneva sindhavo.
139 Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṁ,
sāmacco saparijjano;
Haṁsarājaṁ yathā dhaṅko,
anujjavaṁ patissasi.
140 Siṅgālā rattibhāgena,
phullaṁ disvāna kiṁsukaṁ;
Maṁsapesīti maññantā,
paribyūḷhā migādhamā.
141 Vītivattāsu rattīsu,
uggatasmiṁ divākare;
Kiṁsukaṁ phullitaṁ disvā,
āsacchinnā migādhamā.
142 Evameva tuvaṁ rāja,
vedehaṁ parivāriya;
Āsacchinno gamissasi,
siṅgālā kiṁsukaṁ yathā”.
143 “Imassa hatthe pāde ca,
kaṇṇanāsañca chindatha;
Yo me amittaṁ hatthagataṁ,
vedehaṁ parimocayi.
144 Imaṁ maṁsaṁva pātabyaṁ,
sūle katvā pacantu naṁ;
Yo me amittaṁ hatthagataṁ,
vedehaṁ parimocayi.
145 Yathāpi āsabhaṁ cammaṁ,
pathabyā vitaniyyati;
Sīhassa atho byagghassa,
hoti saṅkusamāhataṁ.
146 Evaṁ taṁ vitanitvāna,
vedhayissāmi sattiyā;
Yo me amittaṁ hatthagataṁ,
vedehaṁ parimocayi”.
147 “Sace me hatthe pāde ca,
kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṁ pañcālacandassa,
vedeho chedayissati.
148 Sace me hatthe pāde ca,
kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṁ pañcālacandiyā,
vedeho chedayissati.
149 Sace me hatthe pāde ca,
kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṁ nandāya deviyā,
vedeho chedayissati.
150 Sace me hatthe pāde ca,
kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṁ te puttadārassa,
vedeho chedayissati.
151 Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,
sūle katvā pacissasi;
Evaṁ pañcālacandassa,
vedeho pācayissati.
152 Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,
sūle katvā pacissasi;
Evaṁ pañcālacandiyā,
vedeho pācayissati.
153 Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,
sūle katvā pacissasi;
Evaṁ nandāya deviyā,
vedeho pācayissati.
154 Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,
sūle katvā pacissasi;
Evaṁ te puttadārassa,
vedeho pācayissati.
155 Sace maṁ vitanitvāna,
vedhayissasi sattiyā;
Evaṁ pañcālacandassa,
vedeho vedhayissati.
156 Sace maṁ vitanitvāna,
vedhayissasi sattiyā;
Evaṁ pañcālacandiyā,
vedeho vedhayissati.
157 Sace maṁ vitanitvāna,
vedhayissasi sattiyā;
Evaṁ nandāya deviyā,
vedeho vedhayissati.
158 Sace maṁ vitanitvāna,
vedhayissasi sattiyā;
Evaṁ te puttadārassa,
vedeho vedhayissati;
Evaṁ no mantitaṁ raho,
vedehena mayā saha.
159 Yathāpi palasataṁ cammaṁ,
kontimantāsuniṭṭhitaṁ;
Upeti tanutāṇāya,
sarānaṁ paṭihantave.
160 Sukhāvaho dukkhanudo,
vedehassa yasassino;
Matiṁ te paṭihaññāmi,
usuṁ palasatena vā.
161 Iṅgha passa mahārāja,
suññaṁ antepuraṁ tava;
Orodhā ca kumārā ca,
tava mātā ca khattiya;
Umaṅgā nīharitvāna,
vedehassupanāmitā”.
162 “Iṅgha antepuraṁ mayhaṁ,
gantvāna vicinātha naṁ;
Yathā imassa vacanaṁ,
saccaṁ vā yadi vā musā”.
163 “Evametaṁ mahārāja,
yathā āha mahosadho;
Suññaṁ antepuraṁ sabbaṁ,
kākapaṭṭanakaṁ yathā”.
164 “Ito gatā mahārāja,
nārī sabbaṅgasobhanā;
Kosambaphalakasussoṇī,
haṁsagaggarabhāṇinī.
165 Ito nītā mahārāja,
nārī sabbaṅgasobhanā;
Koseyyavasanā sāmā,
jātarūpasumekhalā.
166 Surattapādā kalyāṇī,
suvaṇṇamaṇimekhalā;
Pārevatakkhī sutanū,
bimboṭṭhā tanumajjhimā.
167 Sujātā bhujalaṭṭhīva,
vedīva tanumajjhimā;
Dīghassā kesā asitā,
īsakaggapavellitā.
168 Sujātā migachāpāva,
hemantaggisikhāriva;
Nadīva giriduggesu,
sañchannā khuddaveḷubhi.
169 Nāganāsūru kalyāṇī,
paramā timbarutthanī;
Nātidīghā nātirassā,
nālomā nātilomasā”.
170 “Nandāya nūna maraṇena,
nandasi sirivāhana;
Ahañca nūna nandā ca,
gacchāma yamasādhanaṁ”.
171 “Dibbaṁ adhīyase māyaṁ,
akāsi cakkhumohanaṁ;
Yo me amittaṁ hatthagataṁ,
vedehaṁ parimocayi”.
172 “Adhīyanti mahārāja,
dibbamāyidha paṇḍitā;
Te mocayanti attānaṁ,
paṇḍitā mantino janā.
173 Santi māṇavaputtā me,
kusalā sandhichedakā;
Yesaṁ katena maggena,
vedeho mithilaṁ gato”.
174 “Iṅgha passa mahārāja,
Umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ;
Hatthīnaṁ atha assānaṁ,
Rathānaṁ atha pattinaṁ;
Ālokabhūtaṁ tiṭṭhantaṁ,
Umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ”.
175 “Lābhā vata videhānaṁ,
yassimedisā paṇḍitā;
Ghare vasanti vijite,
yathā tvaṁsi mahosadha”.
176 “Vuttiñca parihārañca,
diguṇaṁ bhattavetanaṁ;
Dadāmi vipule bhoge,
bhuñja kāme ramassu ca;
Mā videhaṁ paccagamā,
kiṁ videho karissati”.
177 “Yo cajetha mahārāja,
bhattāraṁ dhanakāraṇā;
Ubhinnaṁ hoti gārayho,
attano ca parassa ca;
Yāva jīveyya vedeho,
nāññassa puriso siyā.
178 Yo cajetha mahārāja,
bhattāraṁ dhanakāraṇā;
Ubhinnaṁ hoti gārayho,
attano ca parassa ca;
Yāva tiṭṭheyya vedeho,
nāññassa vijite vase”.
179 “Dammi nikkhasahassaṁ te,
gāmāsītiñca kāsisu;
Dāsisatāni cattāri,
dammi bhariyāsatañca te;
Sabbaṁ senaṅgamādāya,
sotthiṁ gaccha mahosadha.
180 Yāva dadantu hatthīnaṁ,
assānaṁ diguṇaṁ vidhaṁ;
Tappentu annapānena,
rathike pattikārake.
181 Hatthī asse rathe pattī,
gacchevādāya paṇḍita;
Passatu taṁ mahārājā,
vedeho mithilaṁ gataṁ”.
182 “Hatthī assā rathā pattī,
senā padissate mahā;
Caturaṅginī bhīsarūpā,
kiṁ nu maññasi paṇḍita”.
183 “Ānando te mahārāja,
uttamo paṭidissati;
Sabbaṁ senaṅgamādāya,
sotthiṁ patto mahosadho”.
184 “Yathā petaṁ susānasmiṁ,
chaḍḍetvā caturo janā;
Evaṁ kapilaye tyamha,
chaḍḍayitvā idhāgatā.
185 Atha tvaṁ kena vaṇṇena,
kena vā pana hetunā;
Kena vā atthajātena,
attānaṁ parimocayi”.
186 “Atthaṁ atthena vedeha,
mantaṁ mantena khattiya;
Parivārayiṁ rājānaṁ,
jambudīpaṁva sāgaro”.
187 “Dinnaṁ nikkhasahassaṁ me,
gāmāsīti ca kāsisu;
Dāsīsatāni cattāri,
dinnaṁ bhariyāsatañca me;
Sabbaṁ senaṅgamādāya,
sotthināmhi idhāgato”.
188 “Susukhaṁ vata saṁvāso,
paṇḍitehīti senaka;
Pakkhīva pañjare baddhe,
macche jālagateriva;
Amittahatthattagate,
mocayī no mahosadho”.
189 “Evametaṁ mahārāja,
paṇḍitā hi sukhāvahā;
Pakkhīva pañjare baddhe,
macche jālagateriva;
Amittahatthattagate,
mocayī no mahosadho”.
190 “Āhaññantu sabbavīṇā,
bheriyo dindimāni ca;
Dhamentu māgadhā saṅkhā,
vaggū nadantu dundubhī”.
191 Orodhā ca kumārā ca,
vesiyānā ca brāhmaṇā;
Bahuṁ annañca pānañca,
paṇḍitassābhihārayuṁ.
192 Hatthārohā anīkaṭṭhā,
rathikā pattikārakā;
Bahuṁ annañca pānañca,
paṇḍitassābhihārayuṁ.
193 Samāgatā jānapadā,
negamā ca samāgatā;
Bahuṁ annañca pānañca,
paṇḍitassābhihārayuṁ.
194 Bahujano pasannosi,
disvā paṇḍitamāgataṁ;
Paṇḍitamhi anuppatte,
celukkhepo avattathāti.
195 Umaṅgajātakaṁ pañcamaṁ.