Buddhavaṁsa 2
Buddhavaṁsa
2 Sumedhapatthanākathā
1 “Kappe ca satasahasse,
caturo ca asaṅkhiye;
Amaraṁ nāma nagaraṁ,
dassaneyyaṁ manoramaṁ.
2 Dasahi saddehi avivittaṁ,
Annapānasamāyutaṁ;
Hatthisaddaṁ assasaddaṁ,
Bherisaṅkharathāni ca;
Khādatha pivatha ceva,
Annapānena ghositaṁ.
3 Nagaraṁ sabbaṅgasampannaṁ,
sabbakammamupāgataṁ;
Sattaratanasampannaṁ,
nānājanasamākulaṁ;
Samiddhaṁ devanagaraṁva,
āvāsaṁ puññakamminaṁ.
4 Nagare amaravatiyā,
sumedho nāma brāhmaṇo;
Anekakoṭisannicayo,
pahūtadhanadhaññavā.
5 Ajjhāyako mantadharo,
tiṇṇaṁ vedāna pāragū;
Lakkhaṇe itihāse ca,
sadhamme pāramiṁ gato.
6 Rahogato nisīditvā,
evaṁ cintesahaṁ tadā;
‘Dukkho punabbhavo nāma,
sarīrassa ca bhedanaṁ.
7 Jātidhammo jarādhammo,
Byādhidhammo sahaṁ tadā;
Ajaraṁ amataṁ khemaṁ,
Pariyesissāmi nibbutiṁ.
8 Yaṁnūnimaṁ pūtikāyaṁ,
nānākuṇapapūritaṁ;
Chaḍḍayitvāna gaccheyyaṁ,
anapekkho anatthiko.
9 Atthi hehiti so maggo,
na so sakkā na hetuye;
Pariyesissāmi taṁ maggaṁ,
bhavato parimuttiyā.
10 Yathāpi dukkhe vijjante,
sukhaṁ nāmapi vijjati;
Evaṁ bhave vijjamāne,
vibhavopi icchitabbako.
11 Yathāpi uṇhe vijjante,
aparaṁ vijjati sītalaṁ;
Evaṁ tividhaggi vijjante,
nibbānaṁ icchitabbakaṁ.
12 Yathāpi pāpe vijjante,
kalyāṇamapi vijjati;
Evamevaṁ jāti vijjante,
ajātipicchitabbakaṁ.
13 Yathā gūthagato puriso,
taḷākaṁ disvāna pūritaṁ;
Na gavesati taṁ taḷākaṁ,
na doso taḷākassa so.
14 Evaṁ kilesamaladhovaṁ,
vijjante amatantaḷe;
Na gavesati taṁ taḷākaṁ,
na doso amatantaḷe.
15 Yathā arīhi pariruddho,
vijjante gamanampathe;
Na palāyati so puriso,
na doso añjasassa so.
16 Evaṁ kilesapariruddho,
vijjamāne sive pathe;
Na gavesati taṁ maggaṁ,
na doso sivamañjase.
17 Yathāpi byādhito puriso,
vijjamāne tikicchake;
Na tikicchāpeti taṁ byādhiṁ,
na doso so tikicchake.
18 Evaṁ kilesabyādhīhi,
Dukkhito paripīḷito;
Na gavesati taṁ ācariyaṁ,
Na doso so vināyake.
19 Yathāpi kuṇapaṁ puriso,
kaṇṭhe baddhaṁ jigucchiya;
Mocayitvāna gaccheyya,
sukhī serī sayaṁvasī.
20 Tathevimaṁ pūtikāyaṁ,
nānākuṇapasañcayaṁ;
Chaḍḍayitvāna gaccheyyaṁ,
anapekkho anatthiko.
21 Yathā uccāraṭṭhānamhi,
karīsaṁ naranāriyo;
Chaḍḍayitvāna gacchanti,
anapekkhā anatthikā.
22 Evamevāhaṁ imaṁ kāyaṁ,
nānākuṇapapūritaṁ;
Chaḍḍayitvāna gacchissaṁ,
vaccaṁ katvā yathā kuṭiṁ.
23 Yathāpi jajjaraṁ nāvaṁ,
paluggaṁ udagāhiniṁ;
Sāmī chaḍḍetvā gacchanti,
anapekkhā anatthikā.
24 Evamevāhaṁ imaṁ kāyaṁ,
navacchiddaṁ dhuvassavaṁ;
Chaḍḍayitvāna gacchissaṁ,
jiṇṇanāvaṁva sāmikā.
25 Yathāpi puriso corehi,
gacchanto bhaṇḍamādiya;
Bhaṇḍacchedabhayaṁ disvā,
chaḍḍayitvāna gacchati.
26 Evamevaṁ ayaṁ kāyo,
mahācorasamo viya;
Pahāyimaṁ gamissāmi,
kusalacchedanā bhayā’.
27 Evāhaṁ cintayitvāna,
nekakoṭisataṁ dhanaṁ;
Nāthānāthānaṁ datvāna,
himavantamupāgamiṁ.
28 Himavantassāvidūre,
dhammiko nāma pabbato;
Assamo sukato mayhaṁ,
paṇṇasālā sumāpitā.
29 Caṅkamaṁ tattha māpesiṁ,
pañcadosavivajjitaṁ;
Aṭṭhaguṇasamupetaṁ,
abhiññābalamāhariṁ.
30 Sāṭakaṁ pajahiṁ tattha,
navadosamupāgataṁ;
Vākacīraṁ nivāsesiṁ,
dvādasaguṇamupāgataṁ.
31 Aṭṭhadosasamākiṇṇaṁ,
pajahiṁ paṇṇasālakaṁ;
Upāgamiṁ rukkhamūlaṁ,
guṇe dasahupāgataṁ.
32 Vāpitaṁ ropitaṁ dhaññaṁ,
pajahiṁ niravasesato;
Anekaguṇasampannaṁ,
pavattaphalamādiyiṁ.
33 Tatthappadhānaṁ padahiṁ,
nisajjaṭṭhānacaṅkame;
Abbhantaramhi sattāhe,
abhiññābalapāpuṇiṁ.
34 Evaṁ me siddhippattassa,
vasībhūtassa sāsane;
Dīpaṅkaro nāma jino,
uppajji lokanāyako.
35 Uppajjante ca jāyante,
bujjhante dhammadesane;
Caturo nimitte nāddasaṁ,
jhānaratisamappito.
36 Paccantadesavisaye,
nimantetvā tathāgataṁ;
Tassa āgamanaṁ maggaṁ,
sodhenti tuṭṭhamānasā.
37 Ahaṁ tena samayena,
nikkhamitvā sakassamā;
Dhunanto vākacīrāni,
gacchāmi ambare tadā.
38 Vedajātaṁ janaṁ disvā,
tuṭṭhahaṭṭhaṁ pamoditaṁ;
Orohitvāna gaganā,
manusse pucchi tāvade.
39 ‘Tuṭṭhahaṭṭho pamudito,
vedajāto mahājano;
Kassa sodhīyati maggo,
añjasaṁ vaṭumāyanaṁ’.
40 Te me puṭṭhā viyākaṁsu,
‘buddho loke anuttaro;
Dīpaṅkaro nāma jino,
uppajji lokanāyako;
Tassa sodhīyati maggo,
añjasaṁ vaṭumāyanaṁ’.
41 Buddhotivacanaṁ sutvāna,
pīti uppajji tāvade;
Buddho buddhoti kathayanto,
somanassaṁ pavedayiṁ.
42 Tattha ṭhatvā vicintesiṁ,
tuṭṭho saṁviggamānaso;
‘Idha bījāni ropissaṁ,
khaṇo ve mā upaccagā’.
43 ‘Yadi buddhassa sodhetha,
ekokāsaṁ dadātha me;
Ahampi sodhayissāmi,
añjasaṁ vaṭumāyanaṁ’.
44 Adaṁsu te mamokāsaṁ,
sodhetuṁ añjasaṁ tadā;
Buddho buddhoti cintento,
maggaṁ sodhemahaṁ tadā.
45 Aniṭṭhite mamokāse,
dīpaṅkaro mahāmuni;
Catūhi satasahassehi,
chaḷabhiññehi tādihi;
Khīṇāsavehi vimalehi,
paṭipajji añjasaṁ jino.
46 Paccuggamanā vattanti,
vajjanti bheriyo bahū;
Āmoditā naramarū,
sādhukāraṁ pavattayuṁ.
47 Devā manusse passanti,
manussāpi ca devatā;
Ubhopi te pañjalikā,
anuyanti tathāgataṁ.
48 Devā dibbehi turiyehi,
manussā mānusehi ca;
Ubhopi te vajjayantā,
anuyanti tathāgataṁ.
49 Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ,
padumaṁ pārichattakaṁ;
Disodisaṁ okiranti,
ākāsanabhagatā marū.
50 Dibbaṁ candanacuṇṇañca,
varagandhañca kevalaṁ;
Disodisaṁ okiranti,
ākāsanabhagatā marū.
51 Campakaṁ saralaṁ nīpaṁ,
nāgapunnāgaketakaṁ;
Disodisaṁ ukkhipanti,
bhūmitalagatā narā.
52 Kese muñcitvāhaṁ tattha,
vākacīrañca cammakaṁ;
Kalale pattharitvāna,
avakujjo nipajjahaṁ.
53 ‘Akkamitvāna maṁ buddho,
saha sissehi gacchatu;
Mā naṁ kalale akkamittha,
hitāya me bhavissati’.
54 Pathaviyaṁ nipannassa,
evaṁ me āsi cetaso;
‘Icchamāno ahaṁ ajja,
kilese jhāpaye mama.
55 Kiṁ me aññātavesena,
dhammaṁ sacchikatenidha;
Sabbaññutaṁ pāpuṇitvā,
buddho hessaṁ sadevake.
56 Kiṁ me ekena tiṇṇena,
purisena thāmadassinā;
Sabbaññutaṁ pāpuṇitvā,
santāressaṁ sadevakaṁ.
57 Iminā me adhikārena,
katena purisuttame;
Sabbaññutaṁ pāpuṇitvā,
tāremi janataṁ bahuṁ.
58 Saṁsārasotaṁ chinditvā,
viddhaṁsetvā tayo bhave;
Dhammanāvaṁ samāruyha,
santāressaṁ sadevakaṁ.
59 Manussattaṁ liṅgasampatti,
hetu satthāradassanaṁ;
Pabbajjā guṇasampatti,
adhikāro ca chandatā;
Aṭṭhadhammasamodhānā,
abhinīhāro samijjhati’.
60 Dīpaṅkaro lokavidū,
āhutīnaṁ paṭiggaho;
Ussīsake maṁ ṭhatvāna,
idaṁ vacanamabravi.
61 ‘Passatha imaṁ tāpasaṁ,
jaṭilaṁ uggatāpanaṁ;
Aparimeyyito kappe,
buddho loke bhavissati.
62 Ahu kapilavhayā rammā,
nikkhamitvā tathāgato;
Padhānaṁ padahitvāna,
katvā dukkarakārikaṁ.
63 Ajapālarukkhamūlasmiṁ,
nisīditvā tathāgato;
Tattha pāyāsaṁ paggayha,
nerañjaramupehiti.
64 Nerañjarāya tīramhi,
pāyāsaṁ ada so jino;
Paṭiyattavaramaggena,
bodhimūlamupehiti.
65 Tato padakkhiṇaṁ katvā,
bodhimaṇḍaṁ anuttaro;
Assattharukkhamūlamhi,
bujjhissati mahāyaso.
66 Imassa janikā mātā,
māyā nāma bhavissati;
Pitā suddhodano nāma,
ayaṁ hessati gotamo.
67 Anāsavā vītarāgā,
santacittā samāhitā;
Kolito upatisso ca,
aggā hessanti sāvakā;
Ānando nāmupaṭṭhāko,
upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
68 Khemā uppalavaṇṇā ca,
aggā hessanti sāvikā;
Anāsavā vītarāgā,
santacittā samāhitā;
Bodhi tassa bhagavato,
assatthoti pavuccati.
69 Citto ca hatthāḷavako,
aggā hessantupaṭṭhakā;
Uttarā nandamātā ca,
aggā hessantupaṭṭhikā’.
70 Idaṁ sutvāna vacanaṁ,
asamassa mahesino;
Āmoditā naramarū,
buddhabījaṁ kira ayaṁ.
71 Ukkuṭṭhisaddā vattanti,
apphoṭenti hasanti ca;
Katañjalī namassanti,
dasasahassī sadevakā.
72 ‘Yadimassa lokanāthassa,
virajjhissāma sāsanaṁ;
Anāgatamhi addhāne,
hessāma sammukhā imaṁ.
73 Yathā manussā nadiṁ tarantā,
Paṭititthaṁ virajjhiya;
Heṭṭhātitthe gahetvāna,
Uttaranti mahānadiṁ.
74 Evamevaṁ mayaṁ sabbe,
yadi muñcāmimaṁ jinaṁ;
Anāgatamhi addhāne,
hessāma sammukhā imaṁ’.
75 Dīpaṅkaro lokavidū,
āhutīnaṁ paṭiggaho;
Mama kammaṁ pakittetvā,
dakkhiṇaṁ pādamuddhari.
76 Ye tatthāsuṁ jinaputtā,
Padakkhiṇamakaṁsu maṁ;
Devā manussā asurā ca,
Abhivādetvāna pakkamuṁ.
77 Dassanaṁ me atikkante,
sasaṅghe lokanāyake;
Sayanā vuṭṭhahitvāna,
pallaṅkaṁ ābhujiṁ tadā.
78 Sukhena sukhito homi,
pāmojjena pamodito;
Pītiyā ca abhissanno,
pallaṅkaṁ ābhujiṁ tadā.
79 Pallaṅkena nisīditvā,
evaṁ cintesahaṁ tadā;
‘Vasībhūto ahaṁ jhāne,
abhiññāsu pāramiṅgato.
80 Sahassiyamhi lokamhi,
isayo natthi me samā;
Asamo iddhidhammesu,
alabhiṁ īdisaṁ sukhaṁ’.
81 Pallaṅkābhujane mayhaṁ,
dasasahassādhivāsino;
Mahānādaṁ pavattesuṁ,
‘dhuvaṁ buddho bhavissasi.
82 Yā pubbe bodhisattānaṁ,
pallaṅkavaramābhuje;
Nimittāni padissanti,
tāni ajja padissare.
83 Sītaṁ byapagataṁ hoti,
uṇhañca upasammati;
Tāni ajja padissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
84 Dasasahassī lokadhātū,
nissaddā honti nirākulā;
Tāni ajja padissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
85 Mahāvātā na vāyanti,
na sandanti savantiyo;
Tāni ajja padissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
86 Thalajā dakajā pupphā,
sabbe pupphanti tāvade;
Tepajja pupphitā sabbe,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
87 Latā vā yadi vā rukkhā,
phalabhārā honti tāvade;
Tepajja phalitā sabbe,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
88 Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā,
ratanā jotanti tāvade;
Tepajja ratanā jotanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
89 Mānussakā ca dibbā ca,
turiyā vajjanti tāvade;
Tepajjubho abhiravanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
90 Vicitrapupphā gaganā,
abhivassanti tāvade;
Tepi ajja pavassanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
91 Mahāsamuddo ābhujati,
dasasahassī pakampati;
Tepajjubho abhiravanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
92 Nirayepi dasasahasse,
aggī nibbanti tāvade;
Tepajja nibbutā aggī,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
93 Vimalo hoti sūriyo,
sabbā dissanti tārakā;
Tepi ajja padissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
94 Anovaṭṭhena udakaṁ,
mahiyā ubbhijji tāvade;
Tampajjubbhijjate mahiyā,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
95 Tārāgaṇā virocanti,
nakkhattā gaganamaṇḍale;
Visākhā candimāyuttā,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
96 Bilāsayā darīsayā,
nikkhamanti sakāsayā;
Tepajja āsayā chuddhā,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
97 Na honti aratī sattānaṁ,
santuṭṭhā honti tāvade;
Tepajja sabbe santuṭṭhā,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
98 Rogā tadupasammanti,
jighacchā ca vinassati;
Tāni ajja padissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
99 Rāgo tadā tanu hoti,
doso moho vinassati;
Tepajja vigatā sabbe,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
100 Bhayaṁ tadā na bhavati,
ajjapetaṁ padissati;
Tena liṅgena jānāma,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
101 Rajonuddhaṁsati uddhaṁ,
ajjapetaṁ padissati;
Tena liṅgena jānāma,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
102 Aniṭṭhagandho pakkamati,
dibbagandho pavāyati;
Sopajja vāyati gandho,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
103 Sabbe devā padissanti,
ṭhapayitvā arūpino;
Tepajja sabbe dissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
104 Yāvatā nirayā nāma,
sabbe dissanti tāvade;
Tepajja sabbe dissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
105 Kuṭṭā kavāṭā selā ca,
na hontāvaraṇā tadā;
Ākāsabhūtā tepajja,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
106 Cutī ca upapatti ca,
khaṇe tasmiṁ na vijjati;
Tānipajja padissanti,
dhuvaṁ buddho bhavissasi.
107 Daḷhaṁ paggaṇha vīriyaṁ,
mā nivatta abhikkama;
Mayampetaṁ vijānāma,
dhuvaṁ buddho bhavissasi’.
108 Buddhassa vacanaṁ sutvā,
dasasahassīna cūbhayaṁ;
Tuṭṭhahaṭṭho pamodito,
evaṁ cintesahaṁ tadā.
109 ‘Advejjhavacanā buddhā,
Amoghavacanā jinā;
Vitathaṁ natthi buddhānaṁ,
Dhuvaṁ buddho bhavāmahaṁ.
110 Yathā khittaṁ nabhe leḍḍu,
Dhuvaṁ patati bhūmiyaṁ;
Tatheva buddhaseṭṭhānaṁ,
Vacanaṁ dhuvasassataṁ;
Vitathaṁ natthi buddhānaṁ,
Dhuvaṁ buddho bhavāmahaṁ.
111 Yathāpi sabbasattānaṁ,
Maraṇaṁ dhuvasassataṁ;
Tatheva buddhaseṭṭhānaṁ,
Vacanaṁ dhuvasassataṁ;
Vitathaṁ natthi buddhānaṁ,
Dhuvaṁ buddho bhavāmahaṁ.
112 Yathā rattikkhaye patte,
Sūriyuggamanaṁ dhuvaṁ;
Tatheva buddhaseṭṭhānaṁ,
Vacanaṁ dhuvasassataṁ;
Vitathaṁ natthi buddhānaṁ,
Dhuvaṁ buddho bhavāmahaṁ.
113 Yathā nikkhantasayanassa,
Sīhassa nadanaṁ dhuvaṁ;
Tatheva buddhaseṭṭhānaṁ,
Vacanaṁ dhuvasassataṁ;
Vitathaṁ natthi buddhānaṁ,
Dhuvaṁ buddho bhavāmahaṁ.
114 Yathā āpannasattānaṁ,
Bhāramoropanaṁ dhuvaṁ;
Tatheva buddhaseṭṭhānaṁ,
Vacanaṁ dhuvasassataṁ;
Vitathaṁ natthi buddhānaṁ,
Dhuvaṁ buddho bhavāmahaṁ.
115 Handa buddhakare dhamme,
vicināmi ito cito;
Uddhaṁ adho dasa disā,
yāvatā dhammadhātuyā’.
116 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
paṭhamaṁ dānapāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
anuciṇṇaṁ mahāpathaṁ.
117 ‘Imaṁ tvaṁ paṭhamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Dānapāramitaṁ gaccha,
yadi bodhiṁ pattumicchasi.
118 Yathāpi kumbho sampuṇṇo,
yassa kassaci adhokato;
Vamatevudakaṁ nissesaṁ,
na tattha parirakkhati.
119 Tatheva yācake disvā,
hīnamukkaṭṭhamajjhime;
Dadāhi dānaṁ nissesaṁ,
kumbho viya adhokato.
120 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
121 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
dutiyaṁ sīlapāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
122 ‘Imaṁ tvaṁ dutiyaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Sīlapāramitaṁ gaccha,
yadi bodhiṁ pattumicchasi.
123 Yathāpi camarī vālaṁ,
kismiñci paṭilaggitaṁ;
Upeti maraṇaṁ tattha,
na vikopeti vāladhiṁ.
124 Tatheva tvaṁ catūsu bhūmīsu,
Sīlāni paripūraya;
Parirakkha sabbadā sīlaṁ,
Camarī viya vāladhiṁ.
125 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
126 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
tatiyaṁ nekkhammapāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
127 ‘Imaṁ tvaṁ tatiyaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Nekkhammapāramitaṁ gaccha,
yadi bodhiṁ pattumicchasi.
128 Yathā andughare puriso,
ciravuttho dukhaṭṭito;
Na tattha rāgaṁ janesi,
muttiṁyeva gavesati.
129 Tatheva tvaṁ sabbabhave,
passa andughare viya;
Nekkhammābhimukho hohi,
bhavato parimuttiyā.
130 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
131 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
catutthaṁ paññāpāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
132 ‘Imaṁ tvaṁ catutthaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Paññāpāramitaṁ gaccha,
yadi bodhiṁ pattumicchasi.
133 Yathāpi bhikkhu bhikkhanto,
hīnamukkaṭṭhamajjhime;
Kulāni na vivajjento,
evaṁ labhati yāpanaṁ.
134 Tatheva tvaṁ sabbakālaṁ,
paripucchaṁ budhaṁ janaṁ;
Paññāpāramitaṁ gantvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
135 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
136 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
pañcamaṁ vīriyapāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
137 ‘Imaṁ tvaṁ pañcamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Vīriyapāramitaṁ gaccha,
yadi bodhiṁ pattumicchasi.
138 Yathāpi sīho migarājā,
nisajjaṭṭhānacaṅkame;
Alīnavīriyo hoti,
paggahitamano sadā.
139 Tatheva tvaṁ sabbabhave,
paggaṇha vīriyaṁ daḷhaṁ;
Vīriyapāramitaṁ gantvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
140 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
141 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
chaṭṭhamaṁ khantipāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
142 ‘Imaṁ tvaṁ chaṭṭhamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Tattha advejjhamānaso,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
143 Yathāpi pathavī nāma,
sucimpi asucimpi ca;
Sabbaṁ sahati nikkhepaṁ,
na karoti paṭighaṁ tayā.
144 Tatheva tvampi sabbesaṁ,
sammānāvamānakkhamo;
Khantipāramitaṁ gantvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
145 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
146 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
sattamaṁ saccapāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
147 ‘Imaṁ tvaṁ sattamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Tattha advejjhavacano,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
148 Yathāpi osadhī nāma,
tulābhūtā sadevake;
Samaye utuvasse vā,
na vokkamati vīthito.
149 Tatheva tvampi saccesu,
mā vokkama hi vīthito;
Saccapāramitaṁ gantvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
150 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
151 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
Aṭṭhamaṁ adhiṭṭhānapāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
Āsevitanisevitaṁ.
152 ‘Imaṁ tvaṁ aṭṭhamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Tattha tvaṁ acalo hutvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
153 Yathāpi pabbato selo,
acalo suppatiṭṭhito;
Na kampati bhusavātehi,
sakaṭṭhāneva tiṭṭhati.
154 Tatheva tvampi adhiṭṭhāne,
Sabbadā acalo bhava;
Adhiṭṭhānapāramitaṁ gantvā,
Sambodhiṁ pāpuṇissasi.
155 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
156 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
navamaṁ mettāpāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
157 ‘Imaṁ tvaṁ navamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Mettāya asamo hohi,
yadi bodhiṁ pattumicchasi.
158 Yathāpi udakaṁ nāma,
kalyāṇe pāpake jane;
Samaṁ pharati sītena,
pavāheti rajomalaṁ.
159 Tatheva tvaṁ hitāhite,
samaṁ mettāya bhāvaya;
Mettāpāramitaṁ gantvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
160 Na hete ettakāyeva,
buddhadhammā bhavissare;
Aññepi vicinissāmi,
ye dhammā bodhipācanā’.
161 Vicinanto tadā dakkhiṁ,
dasamaṁ upekkhāpāramiṁ;
Pubbakehi mahesīhi,
āsevitanisevitaṁ.
162 ‘Imaṁ tvaṁ dasamaṁ tāva,
daḷhaṁ katvā samādiya;
Tulābhūto daḷho hutvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
163 Yathāpi pathavī nāma,
nikkhittaṁ asuciṁ suciṁ;
Upekkhati ubhopete,
kopānunayavajjitā.
164 Tatheva tvaṁ sukhadukkhe,
tulābhūto sadā bhava;
Upekkhāpāramitaṁ gantvā,
sambodhiṁ pāpuṇissasi.
165 Ettakāyeva te loke,
ye dhammā bodhipācanā;
Tatuddhaṁ natthi aññatra,
daḷhaṁ tattha patiṭṭhaha’.
166 Ime dhamme sammasato,
sabhāvasarasalakkhaṇe;
Dhammatejena vasudhā,
dasasahassī pakampatha.
167 Calatī ravatī pathavī,
ucchuyantaṁva pīḷitaṁ;
Telayante yathā cakkaṁ,
evaṁ kampati medanī.
168 Yāvatā parisā āsi,
buddhassa parivesane;
Pavedhamānā sā tattha,
mucchitā seti bhūmiyaṁ.
169 Ghaṭānekasahassāni,
kumbhīnañca satā bahū;
Sañcuṇṇamathitā tattha,
aññamaññaṁ paghaṭṭitā.
170 Ubbiggā tasitā bhītā,
bhantā byathitamānasā;
Mahājanā samāgamma,
dīpaṅkaramupāgamuṁ.
171 ‘Kiṁ bhavissati lokassa,
kalyāṇamatha pāpakaṁ;
Sabbo upadduto loko,
taṁ vinodehi cakkhuma’.
172 Tesaṁ tadā saññapesi,
dīpaṅkaro mahāmuni;
‘Visaṭṭhā hotha mā bhetha,
imasmiṁ pathavikampane.
173 Yamahaṁ ajja byākāsiṁ,
buddho loke bhavissati;
Eso sammasati dhammaṁ,
pubbakaṁ jinasevitaṁ.
174 Tassa sammasato dhammaṁ,
buddhabhūmiṁ asesato;
Tenāyaṁ kampitā pathavī,
dasasahassī sadevake’.
175 Buddhassa vacanaṁ sutvā,
mano nibbāyi tāvade;
Sabbe maṁ upasaṅkamma,
punāpi abhivandisuṁ.
176 Samādiyitvā buddhaguṇaṁ,
daḷhaṁ katvāna mānasaṁ;
Dīpaṅkaraṁ namassitvā,
āsanā vuṭṭhahiṁ tadā.
177 Dibbaṁ mānusakaṁ pupphaṁ,
devā mānusakā ubho;
Samokiranti pupphehi,
vuṭṭhahantassa āsanā.
178 Vedayanti ca te sotthiṁ,
devā mānusakā ubho;
‘Mahantaṁ patthitaṁ tuyhaṁ,
taṁ labhassu yathicchitaṁ.
179 Sabbītiyo vivajjantu,
Soko rogo vinassatu;
Mā te bhavantvantarāyā,
Phusa khippaṁ bodhimuttamaṁ.
180 Yathāpi samaye patte,
pupphanti pupphino dumā;
Tatheva tvaṁ mahāvīra,
buddhañāṇena pupphasi.
181 Yathā ye keci sambuddhā,
pūrayuṁ dasa pāramī;
Tatheva tvaṁ mahāvīra,
pūraya dasa pāramī.
182 Yathā ye keci sambuddhā,
bodhimaṇḍamhi bujjhare;
Tatheva tvaṁ mahāvīra,
bujjhassu jinabodhiyaṁ.
183 Yathā ye keci sambuddhā,
dhammacakkaṁ pavattayuṁ;
Tatheva tvaṁ mahāvīra,
dhammacakkaṁ pavattaya.
184 Puṇṇamāye yathā cando,
parisuddho virocati;
Tatheva tvaṁ puṇṇamano,
viroca dasasahassiyaṁ.
185 Rāhumutto yathā sūriyo,
tāpena atirocati;
Tatheva lokā muñcitvā,
viroca siriyā tuvaṁ.
186 Yathā yā kāci nadiyo,
osaranti mahodadhiṁ;
Evaṁ sadevakā lokā,
osarantu tavantike’.
187 Tehi thutappasattho so,
Dasa dhamme samādiya;
Te dhamme paripūrento,
Pavanaṁ pāvisī tadā”ti.
188 Sumedhapatthanākathā niṭṭhitā.