Jātaka 515
Jātaka
Tiṁsanipāta
Kiṁchandavagga
5. Sambhavajātaka
1 “Rajjañca paṭipannāsma,
ādhipaccaṁ sucīrata;
Mahattaṁ pattumicchāmi,
vijetuṁ pathaviṁ imaṁ.
2 Dhammena no adhammena,
adhammo me na ruccati;
Kiccova dhammo carito,
rañño hoti sucīrata.
3 Idha cevāninditā yena,
pecca yena aninditā;
Yasaṁ devamanussesu,
yena pappomu brāhmaṇa.
4 Yohaṁ atthañca dhammañca,
kattumicchāmi brāhmaṇa;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
brāhmaṇakkhāhi pucchito”.
5 “Nāññatra vidhurā rāja,
etadakkhātumarahati;
Yaṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
kattumicchasi khattiya”.
6 “Ehi kho pahito gaccha,
vidhurassa upantikaṁ;
Nikkhañcimaṁ suvaṇṇassa,
haraṁ gaccha sucīrata;
Abhihāraṁ imaṁ dajjā,
atthadhammānusiṭṭhiyā”.
7 Svādhippāgā bhāradvājo,
vidhurassa upantikaṁ;
Tamaddasa mahābrahmā,
asamānaṁ sake ghare.
8 “Raññohaṁ pahito dūto,
korabyassa yasassino;
‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’,
iccabravi yudhiṭṭhilo;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
vidhurakkhāhi pucchito”.
9 “Gaṅgaṁ me pidahissanti,
na taṁ sakkomi brāhmaṇa;
Apidhetuṁ mahāsindhuṁ,
taṁ kathaṁ so bhavissati;
Na te sakkomi akkhātuṁ,
atthaṁ dhammañca pucchito.
10 Bhadrakāro ca me putto,
oraso mama atrajo;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
gantvā pucchassu brāhmaṇa”.
11 Svādhippāgā bhāradvājo,
bhadrakārassupantikaṁ;
Tamaddasa mahābrahmā,
nisinnaṁ samhi vesmani.
12 “Raññohaṁ pahito dūto,
korabyassa yasassino;
‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’,
iccabravi yudhiṭṭhilo;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
bhadrakāra pabrūhi me”.
13 “Maṁsakājaṁ avahāya,
godhaṁ anupatāmahaṁ;
Na te sakkomi akkhātuṁ,
atthaṁ dhammañca pucchito.
14 Sañcayo nāma me bhātā,
kaniṭṭho me sucīrata;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
gantvā pucchassu brāhmaṇa”.
15 Svādhippāgā bhāradvājo,
sañcayassa upantikaṁ;
Tamaddasa mahābrahmā,
nisinnaṁ samhi vesmani.
16 “Raññohaṁ pahito dūto,
korabyassa yasassino;
‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’,
iccabravi yudhiṭṭhilo;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
sañcayakkhāhi pucchito”.
17 “Sadā maṁ gilate maccu,
sāyaṁ pāto sucīrata;
Na te sakkomi akkhātuṁ,
atthaṁ dhammañca pucchito.
18 Sambhavo nāma me bhātā,
kaniṭṭho me sucīrata;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
gantvā pucchassu brāhmaṇa”.
19 “Abbhuto vata bho dhammo,
nāyaṁ asmāka ruccati;
Tayo janā pitāputtā,
te su paññāya no vidū.
20 Na taṁ sakkotha akkhātuṁ,
atthaṁ dhammañca pucchitā;
Kathaṁ nu daharo jaññā,
atthaṁ dhammañca pucchito”.
21 “Mā naṁ daharoti uññāsi,
apucchitvāna sambhavaṁ;
Pucchitvā sambhavaṁ jaññā,
atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
22 Yathāpi cando vimalo,
gacchaṁ ākāsadhātuyā;
Sabbe tārāgaṇe loke,
ābhāya atirocati.
23 Evampi daharūpeto,
paññāyogena sambhavo;
Mā naṁ daharoti uññāsi,
apucchitvāna sambhavaṁ;
Pucchitvā sambhavaṁ jaññā,
atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
24 Yathāpi rammako māso,
gimhānaṁ hoti brāhmaṇa;
Atevaññehi māsehi,
dumapupphehi sobhati.
25 Evampi daharūpeto,
paññāyogena sambhavo;
Mā naṁ daharoti uññāsi,
apucchitvāna sambhavaṁ;
Pucchitvā sambhavaṁ jaññā,
atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
26 Yathāpi himavā brahme,
pabbato gandhamādano;
Nānārukkhehi sañchanno,
mahābhūtagaṇālayo;
Osadhehi ca dibbehi,
disā bhāti pavāti ca.
27 Evampi daharūpeto,
paññāyogena sambhavo;
Mā naṁ daharoti uññāsi,
apucchitvāna sambhavaṁ;
Pucchitvā sambhavaṁ jaññā,
atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
28 Yathāpi pāvako brahme,
accimālī yasassimā;
Jalamāno vane gacche,
analo kaṇhavattanī.
29 Ghatāsano dhūmaketu,
uttamāhevanandaho;
Nisīthe pabbataggasmiṁ,
pahūtedho virocati.
30 Evampi daharūpeto,
paññāyogena sambhavo;
Mā naṁ daharoti uññāsi,
apucchitvāna sambhavaṁ;
Pucchitvā sambhavaṁ jaññā,
atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
31 Javena bhadraṁ jānanti,
balībaddañca vāhiye;
Dohena dhenuṁ jānanti,
bhāsamānañca paṇḍitaṁ.
32 Evampi daharūpeto,
paññāyogena sambhavo;
Mā naṁ daharoti uññāsi,
apucchitvāna sambhavaṁ;
Pucchitvā sambhavaṁ jaññā,
atthaṁ dhammañca brāhmaṇa”.
33 Svādhippāgā bhāradvājo,
sambhavassa upantikaṁ;
Tamaddasa mahābrahmā,
kīḷamānaṁ bahīpure.
34 “Raññohaṁ pahito dūto,
korabyassa yasassino;
‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’,
iccabravi yudhiṭṭhilo;
Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca,
sambhavakkhāhi pucchito”.
35 “Taggha te ahamakkhissaṁ,
yathāpi kusalo tathā;
Rājā ca kho taṁ jānāti,
yadi kāhati vā na vā.
36 ‘Ajja suve’ti saṁseyya,
raññā puṭṭho sucīrata;
Mā katvā avasī rājā,
atthe jāte yudhiṭṭhilo.
37 Ajjhattaññeva saṁseyya,
raññā puṭṭho sucīrata;
Kummaggaṁ na niveseyya,
yathā mūḷho acetaso.
38 Attānaṁ nātivatteyya,
adhammaṁ na samācare;
Atitthe nappatāreyya,
anatthe na yuto siyā.
39 Yo ca etāni ṭhānāni,
kattuṁ jānāti khattiyo;
Sadā so vaḍḍhate rājā,
sukkapakkheva candimā.
40 Ñātīnañca piyo hoti,
mittesu ca virocati;
Kāyassa bhedā sappañño,
saggaṁ so upapajjatī”ti.
41 Sambhavajātakaṁ pañcamaṁ.