Vibhaṅga 16
Vibhaṅga
Ñāṇavibhaṅga
1. Ekakamātikā
1 Ekavidhena ñāṇavatthu—pañca viññāṇā na hetū, ahetukā, hetuvippayuttā, sappaccayā, saṅkhatā, arūpā, lokiyā, sāsavā, saṁyojaniyā, ganthaniyā, oghaniyā, yoganiyā, nīvaraṇiyā, parāmaṭṭhā, upādāniyā, saṅkilesikā, abyākatā, sārammaṇā, acetasikā, vipākā, upādinnupādāniyā, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, na savitakkasavicārā, na avitakkavicāramattā, avitakkaavicārā, na pītisahagatā, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā, nevācayagāmināpacayagāmino, nevasekkhanāsekkhā, parittā, kāmāvacarā, na rūpāvacarā, na arūpāvacarā, pariyāpannā, no apariyāpannā, aniyatā, aniyyānikā.
2 Uppannavatthukā uppannārammaṇā.
3 Purejātavatthukā purejātārammaṇā.
4 Ajjhattikavatthukā bāhirārammaṇā.
5 Asambhinnavatthukā asambhinnārammaṇā.
6 Nānāvatthukā nānārammaṇā.
7 Na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhonti.
8 Na asamannāhārā uppajjanti.
9 Na amanasikārā uppajjanti.
10 Na abbokiṇṇā uppajjanti.
11 Na apubbaṁ acarimaṁ uppajjanti.
12 Na aññamaññassa samanantarā uppajjanti.
13 Pañca viññāṇā anābhogā.
14 Pañcahi viññāṇehi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti aññatra abhinipātamattā.
15 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti.
16 Pañcahi viññāṇehi na kañci iriyāpathaṁ kappeti.
17 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kañci iriyāpathaṁ kappeti.
18 Pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapeti.
19 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapeti.
20 Pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyati.
21 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyati.
22 Pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhāti.
23 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na samāpajjati na vuṭṭhāti.
24 Pañcahi viññāṇehi na cavati na uppajjati.
25 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na cavati na uppajjati.
26 Pañcahi viññāṇehi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passati.
27 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passati, yāthāvakavatthuvibhāvanā paññā.
28 Evaṁ ekavidhena ñāṇavatthu.
2. Dukamātikā
29 Duvidhena ñāṇavatthu—
30 Lokiyā paññā, lokuttarā paññā.
31 Kenaci viññeyyā paññā, kenaci na viññeyyā paññā.
32 Sāsavā paññā, anāsavā paññā.
33 Āsavavippayuttā sāsavā paññā, āsavavippayuttā anāsavā paññā.
34 Saṁyojaniyā paññā, asaṁyojaniyā paññā.
35 Saṁyojanavippayuttā saṁyojaniyā paññā, saṁyojanavippayuttā asaṁyojaniyā paññā.
36 Ganthaniyā paññā, aganthaniyā paññā.
37 Ganthavippayuttā ganthaniyā paññā, ganthavippayuttā aganthaniyā paññā.
38 Oghaniyā paññā, anoghaniyā paññā.
39 Oghavippayuttā oghaniyā paññā, oghavippayuttā anoghaniyā paññā.
40 Yoganiyā paññā, ayoganiyā paññā.
41 Yogavippayuttā yoganiyā paññā, yogavippayuttā ayoganiyā paññā.
42 Nīvaraṇiyā paññā, anīvaraṇiyā paññā.
43 Nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā paññā, nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā paññā.
44 Parāmaṭṭhā paññā, aparāmaṭṭhā paññā.
45 Parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā paññā, parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā paññā.
46 Upādinnā paññā, anupādinnā paññā.
47 Upādāniyā paññā, anupādāniyā paññā.
48 Upādānavippayuttā upādāniyā paññā, upādānavippayuttā anupādāniyā paññā.
49 Saṅkilesikā paññā, asaṅkilesikā paññā.
50 Kilesavippayuttā saṅkilesikā paññā, kilesavippayuttā asaṅkilesikā paññā.
51 Savitakkā paññā, avitakkā paññā.
52 Savicārā paññā, avicārā paññā.
53 Sappītikā paññā, appītikā paññā.
54 Pītisahagatā paññā, na pītisahagatā paññā.
55 Sukhasahagatā paññā, na sukhasahagatā paññā.
56 Upekkhāsahagatā paññā, na upekkhāsahagatā paññā.
57 Kāmāvacarā paññā, na kāmāvacarā paññā.
58 Rūpāvacarā paññā, na rūpāvacarā paññā.
59 Arūpāvacarā paññā, na arūpāvacarā paññā.
60 Pariyāpannā paññā, apariyāpannā paññā.
61 Niyyānikā paññā, aniyyānikā paññā.
62 Niyatā paññā, aniyatā paññā.
63 Sauttarā paññā, anuttarā paññā.
64 Atthajāpikā paññā, jāpitatthā paññā.
65 Evaṁ duvidhena ñāṇavatthu.
3. Tikamātikā
66 Tividhena ñāṇavatthu—
67 Cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā.
68 Dānamayā paññā, sīlamayā paññā, bhāvanāmayā paññā.
69 Adhisīle paññā, adhicitte paññā, adhipaññāya paññā.
70 Āyakosallaṁ, apāyakosallaṁ, upāyakosallaṁ.
71 Vipākā paññā, vipākadhammadhammā paññā, nevavipākanavipākadhammadhammā paññā.
72 Upādinnupādāniyā paññā, anupādinnupādāniyā paññā, anupādinnaanupādāniyā paññā.
73 Savitakkasavicārā paññā, avitakkavicāramattā paññā, avitakkaavicārā paññā.
74 Pītisahagatā paññā, sukhasahagatā paññā, upekkhāsahagatā paññā.
75 Ācayagāminī paññā, apacayagāminī paññā, nevācayagāmināpacayagāminī paññā.
76 Sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhanāsekkhā paññā.
77 Parittā paññā, mahaggatā paññā, appamāṇā paññā.
78 Parittārammaṇā paññā, mahaggatārammaṇā paññā, appamāṇārammaṇā paññā.
79 Maggārammaṇā paññā, maggahetukā paññā, maggādhipatinī paññā.
80 Uppannā paññā, anuppannā paññā, uppādinī paññā.
81 Atītā paññā, anāgatā paññā, paccuppannā paññā.
82 Atītārammaṇā paññā, anāgatārammaṇā paññā, paccuppannārammaṇā paññā.
83 Ajjhattā paññā, bahiddhā paññā, ajjhattabahiddhā paññā.
84 Ajjhattārammaṇā paññā, bahiddhārammaṇā paññā, ajjhattabahiddhārammaṇā paññā.
85 Savitakkasavicārā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā.
86 Atthi upādinnupādāniyā, atthi anupādinnupādāniyā, atthi anupādinnaanupādāniyā.
87 Atthi pītisahagatā, atthi sukhasahagatā, atthi upekkhāsahagatā.
88 Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī.
89 Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā.
90 Atthi parittā, atthi mahaggatā, atthi appamāṇā.
91 Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā.
92 Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī.
93 Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī.
94 Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā.
95 Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā.
96 Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā.
97 Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
98 Avitakkavicāramattā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā.
99 Atthi upādinnupādāniyā, atthi anupādinnupādāniyā, atthi anupādinnaanupādāniyā.
100 Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī.
101 Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā.
102 Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī.
103 Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā.
104 Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā.
105 Avitakkaavicārā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā.
106 Atthi upādinnupādāniyā, atthi anupādinnupādāniyā, atthi anupādinnaanupādāniyā.
107 Atthi pītisahagatā, atthi sukhasahagatā, atthi upekkhāsahagatā.
108 Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī.
109 Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā.
110 Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā.
111 Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī.
112 Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī.
113 Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā.
114 Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā.
115 Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā.
116 Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
117 Pītisahagatā paññā sukhasahagatā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā.
118 Atthi upādinnupādāniyā, atthi anupādinnupādāniyā, atthi anupādinnaanupādāniyā.
119 Atthi savitakkasavicārā, atthi avitakkavicāramattā, atthi avitakkaavicārā.
120 Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī.
121 Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā.
122 Atthi parittā, atthi mahaggatā, atthi appamāṇā.
123 Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā.
124 Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī.
125 Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī.
126 Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā.
127 Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā.
128 Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā.
129 Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
130 Upekkhāsahagatā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā.
131 Atthi upādinnupādāniyā, atthi anupādinnupādāniyā, atthi anupādinnaanupādāniyā.
132 Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī.
133 Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā.
134 Atthi parittā, atthi mahaggatā, atthi appamāṇā.
135 Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā.
136 Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī.
137 Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī.
138 Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā.
139 Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā.
140 Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā.
141 Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
142 Evaṁ tividhena ñāṇavatthu.
4. Catukkamātikā
143 Catubbidhena ñāṇavatthu—
144 Kammassakatañāṇaṁ, saccānulomikaṁ ñāṇaṁ, maggasamaṅgissa ñāṇaṁ, phalasamaṅgissa ñāṇaṁ.
145 Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.
146 Kāmāvacarā paññā, rūpāvacarā paññā, arūpāvacarā paññā, apariyāpannā paññā.
147 Dhamme ñāṇaṁ, anvaye ñāṇaṁ, pariye ñāṇaṁ, sammutiñāṇaṁ.
148 Atthi paññā ācayāya no apacayāya, atthi paññā apacayāya no ācayāya, atthi paññā ācayāya ceva apacayāya ca, atthi paññā nevācayāya no apacayāya.
149 Atthi paññā nibbidāya no paṭivedhāya, atthi paññā paṭivedhāya no nibbidāya, atthi paññā nibbidāya ceva paṭivedhāya ca, atthi paññā neva nibbidāya no paṭivedhāya.
150 Hānabhāginī paññā, ṭhitibhāginī paññā, visesabhāginī paññā, nibbedhabhāginī paññā.
151 Catasso paṭisambhidā.
152 Catasso paṭipadā.
153 Cattāri ārammaṇāni.
154 Jarāmaraṇe ñāṇaṁ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṁ, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṁ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.
155 Jātiyā ñāṇaṁ …pe… bhave ñāṇaṁ …pe… upādāne ñāṇaṁ …pe… taṇhāya ñāṇaṁ …pe… vedanāya ñāṇaṁ …pe… phasse ñāṇaṁ …pe… saḷāyatane ñāṇaṁ …pe… nāmarūpe ñāṇaṁ …pe… viññāṇe ñāṇaṁ …pe… saṅkhāresu ñāṇaṁ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ. Evaṁ catubbidhena ñāṇavatthu.
5. Pañcakamātikā
156 Pañcavidhena ñāṇavatthu—
157 Pañcaṅgiko sammāsamādhi, pañcañāṇiko sammāsamādhi.
158 Evaṁ pañcavidhena ñāṇavatthu.
6. Chakkamātikā
159 Chabbidhena ñāṇavatthu—
160 Chasu abhiññāsu paññā.
161 Evaṁ chabbidhena ñāṇavatthu.
7. Sattakamātikā
162 Sattavidhena ñāṇavatthu—
163 Sattasattati ñāṇavatthūni.
164 Evaṁ sattavidhena ñāṇavatthu.
8. Aṭṭhakamātikā
165 Aṭṭhavidhena ñāṇavatthu—
166 Catūsu maggesu, catūsu phalesu paññā.
167 Evaṁ aṭṭhavidhena ñāṇavatthu.
9. Navakamātikā
168 Navavidhena ñāṇavatthu—
169 Navasu anupubbavihārasamāpattīsu paññā.
170 Evaṁ navavidhena ñāṇavatthu.
10. Dasakamātikā
171 Dasavidhena ñāṇavatthu—dasa tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti. Katamāni dasa?
172 Idha tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
173 Puna caparaṁ tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
174 Puna caparaṁ tathāgato sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
175 Puna caparaṁ tathāgato anekadhātu nānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato anekadhātu nānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
176 Puna caparaṁ tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
177 Puna caparaṁ tathāgato parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
178 Puna caparaṁ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
179 Puna caparaṁ tathāgato pubbenivāsānussatiṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato pubbenivāsānussatiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
180 Puna caparaṁ tathāgato sattānaṁ cutūpapātaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato sattānaṁ cutūpapātaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
181 Puna caparaṁ tathāgato āsavānaṁ khayaṁ yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi tathāgato āsavānaṁ khayaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti, yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti. Imāni dasa tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.
182 Evaṁ dasavidhena ñāṇavatthu. Mātikā.
Niddesa
1. Ekakaniddesa
183 Pañca viññāṇā na hetumeva, ahetukameva, hetuvippayuttameva, sappaccayameva, saṅkhatameva, arūpameva, lokiyameva, sāsavameva, saṁyojaniyameva, ganthaniyameva, oghaniyameva, yoganiyameva, nīvaraṇiyameva, parāmaṭṭhameva, upādāniyameva, saṅkilesikameva, abyākatameva, sārammaṇameva, acetasikameva, vipākameva, upādinnupādāniyameva, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikameva, na savitakkasavicārameva, na avitakkavicāramattameva, avitakkaavicārameva, na pītisahagatameva, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbameva, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukameva, nevācayagāmināpacayagāmimeva, nevasekkhanāsekkhameva, parittameva, kāmāvacarameva, na rūpāvacarameva, na arūpāvacarameva, pariyāpannameva, no apariyāpannameva, aniyatameva, aniyyānikameva, uppannaṁ manoviññāṇaviññeyyameva, aniccameva, jarābhibhūtameva.
184 Pañca viññāṇā uppannavatthukā, uppannārammaṇāti uppannasmiṁ vatthusmiṁ uppanne ārammaṇe uppajjanti.
185 Purejātavatthukā, purejātārammaṇāti purejātasmiṁ vatthusmiṁ purejāte ārammaṇe uppajjanti.
186 Ajjhattikavatthukā, bāhirārammaṇāti pañcannaṁ viññāṇānaṁ vatthu ajjhattikā, ārammaṇā bāhirā.
187 Asambhinnavatthukā, asambhinnārammaṇāti asambhinnasmiṁ vatthusmiṁ asambhinne ārammaṇe uppajjanti.
188 Nānāvatthukā, nānārammaṇāti aññaṁ cakkhuviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca, aññaṁ sotaviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca, aññaṁ ghānaviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca, aññaṁ jivhāviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca, aññaṁ kāyaviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca.
189 Na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhontīti cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ sotaviññāṇaṁ na paccanubhoti, sotaviññāṇassa gocaravisayampi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti. Cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ ghānaviññāṇaṁ na paccanubhoti, ghānaviññāṇassa gocaravisayampi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti. Cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ jivhāviññāṇaṁ na paccanubhoti, jivhāviññāṇassa gocaravisayampi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti. Cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti, kāyaviññāṇassa gocaravisayampi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti. Sotaviññāṇassa …pe… ghānaviññāṇassa …pe… jivhāviññāṇassa …pe… kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti, cakkhuviññāṇassa gocaravisayampi kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti. Kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ sotaviññāṇaṁ na paccanubhoti, sotaviññāṇassa gocaravisayampi kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti. Kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ ghānaviññāṇaṁ na paccanubhoti, ghānaviññāṇassa gocaravisayampi kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti. Kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ jivhāviññāṇaṁ na paccanubhoti, jivhāviññāṇassa gocaravisayampi kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti.
190 Na asamannāhārā uppajjantīti samannāharantassa uppajjanti.
191 Na amanasikārā uppajjantīti manasikarontassa uppajjanti.
192 Na abbokiṇṇā uppajjantīti na paṭipāṭiyā uppajjanti.
193 Na apubbaṁ acarimaṁ uppajjantīti na ekakkhaṇe uppajjanti.
194 Na aññamaññassa samanantarā uppajjantīti cakkhuviññāṇassa uppannasamanantarā sotaviññāṇaṁ na uppajjati, sotaviññāṇassa uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati. Cakkhuviññāṇassa uppannasamanantarā ghānaviññāṇaṁ na uppajjati, ghānaviññāṇassa uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati. Cakkhuviññāṇassa uppannasamanantarā jivhāviññāṇaṁ na uppajjati, jivhāviññāṇassa uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati. Cakkhuviññāṇassa uppannasamanantarā kāyaviññāṇaṁ na uppajjati, kāyaviññāṇassa uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati. Sotaviññāṇassa …pe… ghānaviññāṇassa …pe… jivhāviññāṇassa …pe… kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati, cakkhuviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati. Kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā sotaviññāṇaṁ na uppajjati, sotaviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati. Kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā ghānaviññāṇaṁ na uppajjati, ghānaviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati. Kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā jivhāviññāṇaṁ na uppajjati, jivhāviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati.
195 Pañca viññāṇā anābhogāti pañcannaṁ viññāṇānaṁ natthi āvaṭṭanā vā ābhogo vā samannāhāro vā manasikāro vā.
196 Pañcahi viññāṇehi na kañci dhammaṁ paṭivijānātīti pañcahi viññāṇehi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti.
197 Aññatra abhinipātamattāti aññatra āpātamattā.
198 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kañci dhammaṁ paṭivijānātīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti.
199 Pañcahi viññāṇehi na kañci iriyāpathaṁ kappetīti pañcahi viññāṇehi na kañci iriyāpathaṁ kappeti—gamanaṁ vā ṭhānaṁ vā nisajjaṁ vā seyyaṁ vā.
200 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kañci iriyāpathaṁ kappetīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na kañci iriyāpathaṁ kappeti—gamanaṁ vā ṭhānaṁ vā nisajjaṁ vā seyyaṁ vā.
201 Pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapetīti pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapeti.
202 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapetīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapeti.
203 Pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyatīti pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyati.
204 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyatīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyati.
205 Pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhātīti pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhāti.
206 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na samāpajjati na vuṭṭhātīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na samāpajjati na vuṭṭhāti.
207 Pañcahi viññāṇehi na cavati na uppajjatīti pañcahi viññāṇehi na cavati na uppajjati.
208 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na cavati na uppajjatīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na cavati na uppajjati.
209 Pañcahi viññāṇehi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passatīti pañcahi viññāṇehi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passati.
210 Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passatīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passati.
211 Evaṁ yāthāvakavatthuvibhāvanā paññā.
212 Evaṁ ekavidhena ñāṇavatthu. Ekakaṁ.
2. Dukaniddesa
213 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā lokiyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā lokuttarā paññā.
214 Sabbāva paññā kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.
215 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā sāsavā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anāsavā paññā.
216 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā āsavavippayuttā sāsavā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā āsavavippayuttā anāsavā paññā.
217 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā saṁyojaniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā asaṁyojaniyā paññā.
218 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā saṁyojanavippayuttā saṁyojaniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā saṁyojanavippayuttā asaṁyojaniyā paññā.
219 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā ganthaniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā aganthaniyā paññā.
220 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā ganthavippayuttā ganthaniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā ganthavippayuttā aganthaniyā paññā.
221 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā oghaniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anoghaniyā paññā.
222 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā oghavippayuttā oghaniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā oghavippayuttā anoghaniyā paññā.
223 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā yoganiyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā ayoganiyā paññā.
224 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā yogavippayuttā yoganiyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā yogavippayuttā ayoganiyā paññā.
225 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā nīvaraṇiyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anīvaraṇiyā paññā.
226 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā paññā.
227 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā parāmaṭṭhā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā aparāmaṭṭhā paññā.
228 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā paññā.
229 Tīsu bhūmīsu vipāke paññā upādinnā paññā, tīsu bhūmīsu kusale tīsu bhūmīsu kiriyābyākate catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anupādinnā paññā.
230 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā upādāniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anupādāniyā paññā.
231 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā upādānavippayuttā upādāniyā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā upādānavippayuttā anupādāniyā paññā.
232 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā saṅkilesikā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā asaṅkilesikā paññā.
233 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā kilesavippayuttā saṅkilesikā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā kilesavippayuttā asaṅkilesikā paññā.
234 Vitakkasampayuttā paññā savitakkā paññā, vitakkavippayuttā paññā avitakkā paññā.
235 Vicārasampayuttā paññā savicārā paññā, vicāravippayuttā paññā avicārā paññā.
236 Pītisampayuttā paññā sappītikā paññā, pītivippayuttā paññā appītikā paññā.
237 Pītisampayuttā paññā pītisahagatā paññā, pītivippayuttā paññā na pītisahagatā paññā.
238 Sukhasampayuttā paññā sukhasahagatā paññā, sukhavippayuttā paññā na sukhasahagatā paññā.
239 Upekkhāsampayuttā paññā upekkhāsahagatā paññā, upekkhāvippayuttā paññā na upekkhāsahagatā paññā.
240 Kāmāvacarakusalābyākate paññā kāmāvacarā paññā, rūpāvacarā paññā arūpāvacarā paññā, apariyāpannā paññā na kāmāvacarā paññā.
241 Rūpāvacarakusalābyākate paññā rūpāvacarā paññā, kāmāvacarā paññā arūpāvacarā paññā apariyāpannā paññā na rūpāvacarā paññā.
242 Arūpāvacarakusalābyākate paññā arūpāvacarā paññā, kāmāvacarā paññā rūpāvacarā paññā apariyāpannā paññā na arūpāvacarā paññā.
243 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā pariyāpannā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā apariyāpannā paññā.
244 Catūsu maggesu paññā niyyānikā paññā, tīsu bhūmīsu kusale catūsu bhūmīsu vipāke tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā aniyyānikā paññā.
245 Catūsu maggesu paññā niyatā paññā, tīsu bhūmīsu kusale catūsu bhūmīsu vipāke tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā aniyatā paññā.
246 Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā sauttarā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anuttarā paññā.
247 Tattha katamā atthajāpikā paññā?
248 Catūsu bhūmīsu kusale arahato abhiññaṁ uppādentassa samāpattiṁ uppādentassa kiriyābyākate paññā atthajāpikā paññā, catūsu bhūmīsu vipāke arahato uppannāya abhiññāya uppannāya samāpattiyā kiriyābyākate paññā jāpitatthā paññā.
249 Evaṁ duvidhena ñāṇavatthu. Dukaṁ.
3. Tikaniddesa
250 Tattha katamā cintāmayā paññā? Yogavihitesu vā kammāyatanesu yogavihitesu vā sippāyatanesu yogavihitesu vā vijjāṭṭhānesu kammassakataṁ vā saccānulomikaṁ vā rūpaṁ aniccanti vā vedanā …pe… saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ aniccanti vā, yaṁ evarūpiṁ anulomikaṁ khantiṁ diṭṭhiṁ ruciṁ mudiṁ pekkhaṁ dhammanijjhānakkhantiṁ parato assutvā paṭilabhati—ayaṁ vuccati “cintāmayā paññā”.
251 Tattha katamā sutamayā paññā? Yogavihitesu vā kammāyatanesu yogavihitesu vā sippāyatanesu yogavihitesu vā vijjāṭṭhānesu kammassakataṁ vā saccānulomikaṁ vā rūpaṁ aniccanti vā vedanā …pe… saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ aniccanti vā, yaṁ evarūpiṁ anulomikaṁ khantiṁ diṭṭhiṁ ruciṁ mudiṁ pekkhaṁ dhammanijjhānakkhantiṁ parato sutvā paṭilabhati—ayaṁ vuccati “sutamayā paññā”.
252 Sabbāpi samāpannassa paññā bhāvanāmayā paññā.
253 Tattha katamā dānamayā paññā? Dānaṁ ārabbha dānādhigaccha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “dānamayā paññā”.
254 Tattha katamā sīlamayā paññā? Sīlaṁ ārabbha sīlādhigaccha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “sīlamayā paññā”.
255 Sabbāpi samāpannassa paññā bhāvanāmayā paññā.
256 Tattha katamā adhisīle paññā? Pātimokkhasaṁvaraṁ saṁvarantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “adhisīle paññā”.
257 Tattha katamā adhicitte paññā? Rūpāvacarārūpāvacarasamāpattiṁ samāpajjantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “adhicitte paññā”.
258 Tattha katamā adhipaññāya paññā? Catūsu maggesu catūsu phalesu paññā—ayaṁ vuccati “adhipaññāya paññā”.
259 Tattha katamaṁ āyakosallaṁ? “Ime dhamme manasikaroto anuppannā ceva akusalā dhammā na uppajjanti, uppannā ca akusalā dhammā pahīyanti. Ime vā panime dhamme manasikaroto anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjanti, uppannā ca kusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattantī”ti—yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “āyakosallaṁ”.
260 Tattha katamaṁ apāyakosallaṁ? “Ime dhamme manasikaroto anuppannā ceva kusalā dhammā na uppajjanti, uppannā ca kusalā dhammā nirujjhanti. Ime vā panime dhamme manasikaroto anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti, uppannā ca akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattantī”ti—yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “apāyakosallaṁ”.
261 Sabbāpi tatrupāyā paññā upāyakosallaṁ.
262 Catūsu bhūmīsu vipāke paññā vipākā paññā.
263 Catūsu bhūmīsu kusale paññā vipākadhammadhammā paññā.
264 Tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā nevavipākanavipākadhammadhammā paññā.
265 Tīsu bhūmīsu vipāke paññā upādinnupādāniyā paññā.
266 Tīsu bhūmīsu kusale tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā anupādinnupādāniyā paññā.
267 Catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anupādinnaanupādāniyā paññā.
268 Vitakkavicārasampayuttā paññā savitakkasavicārā paññā.
269 Vitakkavippayuttā vicārasampayuttā paññā avitakkavicāramattā paññā.
270 Vitakkavicāravippayuttā paññā avitakkaavicārā paññā.
271 Pītisampayuttā paññā pītisahagatā paññā.
272 Sukhasampayuttā paññā sukhasahagatā paññā.
273 Upekkhāsampayuttā paññā upekkhāsahagatā paññā.
274 Tīsu bhūmīsu kusale paññā ācayagāminī paññā.
275 Catūsu maggesu paññā apacayagāminī paññā.
276 Catūsu bhūmīsu vipāke tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā nevācayagāmināpacayagāminī paññā.
277 Catūsu maggesu tīsu phalesu paññā sekkhā paññā.
278 Upariṭṭhimā arahattaphale paññā asekkhā paññā.
279 Tīsu bhūmīsu kusale tīsu bhūmīsu vipāke tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā nevasekkhanāsekkhā paññā.
280 Kāmāvacarakusalābyākate paññā parittā paññā.
281 Rūpāvacarārūpāvacarakusalābyākate paññā mahaggatā paññā.
282 Catūsu maggesu catūsu phalesu paññā appamāṇā paññā.
283 Tattha katamā parittārammaṇā paññā? Paritte dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “parittārammaṇā paññā”.
284 Tattha katamā mahaggatārammaṇā paññā? Mahaggate dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “mahaggatārammaṇā paññā”.
285 Tattha katamā appamāṇārammaṇā paññā? Appamāṇe dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “appamāṇārammaṇā paññā”.
286 Tattha katamā maggārammaṇā paññā? Ariyamaggaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “maggārammaṇā paññā”.
287 Catūsu maggesu paññā maggahetukā paññā.
288 Tattha katamā maggādhipatinī paññā? Ariyamaggaṁ adhipatiṁ karitvā yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “maggādhipatinī paññā”.
289 Catūsu bhūmīsu vipāke paññā siyā uppannā, siyā uppādinī, na vattabbā anuppannāti. Catūsu bhūmīsu kusale tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinīti.
290 Sabbāva paññā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.
291 Tattha katamā atītārammaṇā paññā? Atīte dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “atītārammaṇā paññā”.
292 Tattha katamā anāgatārammaṇā paññā? Anāgate dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “anāgatārammaṇā paññā”.
293 Tattha katamā paccuppannārammaṇā paññā? Paccuppanne dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “paccuppannārammaṇā paññā”.
294 Sabbāva paññā siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.
295 Tattha katamā ajjhattārammaṇā paññā? Ajjhatte dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “ajjhattārammaṇā paññā”.
296 Tattha katamā bahiddhārammaṇā paññā? Bahiddhādhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “bahiddhārammaṇā paññā”.
297 Tattha katamā ajjhattabahiddhārammaṇā paññā? Ajjhattabahiddhā dhamme ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “ajjhattabahiddhārammaṇā paññā”.
298 Evaṁ tividhena ñāṇavatthu. Tikaṁ.
4. Catukkaniddesa
299 Tattha katamaṁ kammassakatañāṇaṁ? “Atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti—yā evarūpā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “kammassakatañāṇaṁ”. Ṭhapetvā saccānulomikaṁ ñāṇaṁ, sabbāpi sāsavā kusalā paññā kammassakatañāṇaṁ.
300 Tattha katamaṁ saccānulomikaṁ ñāṇaṁ? “Rūpaṁ aniccan”ti vā vedanā …pe… saññā … saṅkhārā … “viññāṇaṁ aniccan”ti vā yā evarūpī anulomikā khanti diṭṭhi ruci mudi pekkhā dhammanijjhānakkhanti—idaṁ vuccati “saccānulomikaṁ ñāṇaṁ”.
301 Catūsu maggesu paññā maggasamaṅgissa ñāṇaṁ.
302 Catūsu phalesu paññā phalasamaṅgissa ñāṇaṁ.
303 Maggasamaṅgissa ñāṇaṁ dukkhepetaṁ ñāṇaṁ, dukkhasamudayepetaṁ ñāṇaṁ, dukkhanirodhepetaṁ ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapetaṁ ñāṇaṁ.
304 Tattha katamaṁ dukkhe ñāṇaṁ? Dukkhaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “dukkhe ñāṇaṁ”.
305 Dukkhasamudayaṁ ārabbha …pe… dukkhanirodhaṁ ārabbha …pe… dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ”.
306 Kāmāvacarakusalābyākate paññā kāmāvacarā paññā, rūpāvacarakusalābyākate paññā rūpāvacarā paññā, arūpāvacarakusalābyākate paññā arūpāvacarā paññā, catūsu maggesu catūsu phalesu paññā apariyāpannā paññā.
307 Tattha katamaṁ dhamme ñāṇaṁ? Catūsu maggesu catūsu phalesu paññā dhamme ñāṇaṁ.
308 So iminā dhammena ñātena diṭṭhena pattena viditena pariyogāḷhena atītānāgatena nayaṁ neti. “Ye hi keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā dukkhaṁ abbhaññaṁsu, dukkhasamudayaṁ abbhaññaṁsu, dukkhanirodhaṁ abbhaññaṁsu, dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññaṁsu, imaññeva te dukkhaṁ abbhaññaṁsu, imaññeva te dukkhasamudayaṁ abbhaññaṁsu, imaññeva te dukkhanirodhaṁ abbhaññaṁsu, imaññeva te dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññaṁsu. Ye hi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā dukkhaṁ abhijānissanti, dukkhasamudayaṁ abhijānissanti, dukkhanirodhaṁ abhijānissanti, dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhijānissanti, imaññeva te dukkhaṁ abhijānissanti, imaññeva te dukkhasamudayaṁ abhijānissanti, imaññeva te dukkhanirodhaṁ abhijānissanti, imaññeva te dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhijānissantī”ti—yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “anvaye ñāṇaṁ”.
309 Tattha katamaṁ pariye ñāṇaṁ? Idha bhikkhu parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṁ vā cittaṁ “sarāgaṁ cittan”ti pajānāti, vītarāgaṁ vā cittaṁ “vītarāgaṁ cittan”ti pajānāti, sadosaṁ vā cittaṁ “sadosaṁ cittan”ti pajānāti, vītadosaṁ vā cittaṁ “vītadosaṁ cittan”ti pajānāti, samohaṁ vā cittaṁ “samohaṁ cittan”ti pajānāti, vītamohaṁ vā cittaṁ “vītamohaṁ cittan”ti pajānāti, saṅkhittaṁ vā cittaṁ “saṅkhittaṁ cittan”ti pajānāti, vikkhittaṁ vā cittaṁ “vikkhittaṁ cittan”ti pajānāti, mahaggataṁ vā cittaṁ “mahaggataṁ cittan”ti pajānāti, amahaggataṁ vā cittaṁ “amahaggataṁ cittan”ti pajānāti, sauttaraṁ vā cittaṁ “sauttaraṁ cittan”ti pajānāti, anuttaraṁ vā cittaṁ “anuttaraṁ cittan”ti pajānāti, samāhitaṁ vā cittaṁ “samāhitaṁ cittan”ti pajānāti, asamāhitaṁ vā cittaṁ “asamāhitaṁ cittan”ti pajānāti, vimuttaṁ vā cittaṁ “vimuttaṁ cittan”ti pajānāti, avimuttaṁ vā cittaṁ “avimuttaṁ cittan”ti pajānātīti—yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “pariye ñāṇaṁ”.
310 Ṭhapetvā dhamme ñāṇaṁ anvaye ñāṇaṁ pariye ñāṇaṁ, avasesā paññā sammutiñāṇaṁ.
311 Tattha katamā paññā ācayāya no apacayāya? Kāmāvacarakusale paññā ācayāya no apacayāya.
312 Catūsu maggesu paññā apacayāya no ācayāya.
313 Rūpāvacarārūpāvacarakusale paññā ācayāya ceva apacayāya ca.
314 Avasesā paññā neva ācayāya no apacayāya.
315 Tattha katamā paññā nibbidāya no paṭivedhāya? Yāya paññāya kāmesu vītarāgo hoti, na ca abhiññāyo paṭivijjhati na ca saccāni—ayaṁ vuccati “paññā nibbidāya no paṭivedhāya”.
316 Sveva paññāya kāmesu vītarāgo samāno abhiññāyo paṭivijjhati na ca saccāni—ayaṁ vuccati “paññā paṭivedhāya no nibbidāya”.
317 Catūsu maggesu paññā nibbidāya ceva paṭivedhāya ca.
318 Avasesā paññā neva nibbidāya no paṭivedhāya.
319 Tattha katamā hānabhāginī paññā? Paṭhamassa jhānassa lābhiṁ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā.
320 Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā.
321 Avitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā.
322 Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Dutiyassa jhānassa lābhiṁ vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā. Upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Tatiyassa jhānassa lābhiṁ pītisukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā. Adukkhamasukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Catutthassa jhānassa lābhiṁ upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā. Ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Ākāsānañcāyatanassa lābhiṁ rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā. Viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Viññāṇañcāyatanassa lābhiṁ ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā. Ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Ākiñcaññāyatanassa lābhiṁ viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā. Nevasaññānāsaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā.
323 Tattha katamā catasso paṭisambhidā? Atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Atthe ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā, dhamme ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā. Imā catasso paṭisambhidā.
324 Tattha katamā catasso paṭipadā? Dukkhapaṭipadā dandhābhiññā paññā, dukkhapaṭipadā khippābhiññā paññā, sukhapaṭipadā dandhābhiññā paññā, sukhapaṭipadā khippābhiññā paññā.
325 Tattha katamā dukkhapaṭipadā dandhābhiññā paññā? Kicchena kasirena samādhiṁ uppādentassa dandhaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “dukkhapaṭipadā dandhābhiññā paññā”.
326 Tattha katamā dukkhapaṭipadā khippābhiññā paññā? Kicchena kasirena samādhiṁ uppādentassa khippaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “dukkhapaṭipadā khippābhiññā paññā”.
327 Tattha katamā sukhapaṭipadā dandhābhiññā paññā? Akicchena akasirena samādhiṁ uppādentassa dandhaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “sukhapaṭipadā dandhābhiññā paññā”.
328 Tattha katamā sukhapaṭipadā khippābhiññā paññā? Akicchena akasirena samādhiṁ uppādentassa khippaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “sukhapaṭipadā khippābhiññā paññā”. Imā catasso paṭipadā.
329 Tattha katamāni cattāri ārammaṇāni? Parittā parittārammaṇā paññā, parittā appamāṇārammaṇā paññā, appamāṇā parittārammaṇā paññā, appamāṇā appamāṇārammaṇā paññā.
330 Tattha katamā parittā parittārammaṇā paññā? Samādhissa na nikāmalābhissa ārammaṇaṁ thokaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “parittā parittārammaṇā paññā”.
331 Tattha katamā parittā appamāṇārammaṇā paññā? Samādhissa na nikāmalābhissa ārammaṇaṁ vipulaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “parittā appamāṇārammaṇā paññā”.
332 Tattha katamā appamāṇā parittārammaṇā paññā? Samādhissa nikāmalābhissa ārammaṇaṁ thokaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “appamāṇā parittārammaṇā paññā”.
333 Tattha katamā appamāṇā appamāṇārammaṇā paññā? Samādhissa nikāmalābhissa ārammaṇaṁ vipulaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “appamāṇā appamāṇārammaṇā paññā”. Imāni cattāri ārammaṇāni.
334 Maggasamaṅgissa ñāṇaṁ jarāmaraṇepetaṁ ñāṇaṁ, jarāmaraṇasamudayepetaṁ ñāṇaṁ, jarāmaraṇanirodhepetaṁ ñāṇaṁ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāyapetaṁ ñāṇaṁ.
335 Tattha katamaṁ jarāmaraṇe ñāṇaṁ? Jarāmaraṇaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “jarāmaraṇe ñāṇaṁ”.
336 Jarāmaraṇasamudayaṁ ārabbha …pe… jarāmaraṇanirodhaṁ ārabbha …pe… jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ”.
337 Dhammasamaṅgissa ñāṇaṁ jātiyāpetaṁ ñāṇaṁ …pe… bhavepetaṁ ñāṇaṁ …pe… upādānepetaṁ ñāṇaṁ …pe… taṇhāyapetaṁ ñāṇaṁ …pe… vedanāyapetaṁ ñāṇaṁ …pe… phassepetaṁ ñāṇaṁ …pe… saḷāyatanepetaṁ ñāṇaṁ …pe… nāmarūpepetaṁ ñāṇaṁ …pe… viññāṇepetaṁ ñāṇaṁ …pe… saṅkhāresupetaṁ ñāṇaṁ, saṅkhārasamudayepetaṁ ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhepetaṁ ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāyapetaṁ ñāṇaṁ.
338 Tattha katamaṁ saṅkhāresu ñāṇaṁ? Saṅkhāre ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “saṅkhāresu ñāṇaṁ”.
339 Saṅkhārasamudayaṁ ārabbha …pe… saṅkhāranirodhaṁ ārabbha …pe… saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ”. –24
340 Evaṁ catubbidhena ñāṇavatthu.
341 Catukkaṁ.
5. Pañcakaniddesa
342 Tattha katamo pañcaṅgiko sammāsamādhi? Pītipharaṇatā, sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā, ālokapharaṇatā, paccavekkhaṇānimittaṁ. Dvīsu jhānesu paññā pītipharaṇatā. Tīsu jhānesu paññā sukhapharaṇatā. Paracitte ñāṇaṁ cetopharaṇatā. Dibbacakkhu ālokapharaṇatā. Tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhitassa paccavekkhaṇāñāṇaṁ paccavekkhaṇānimittaṁ. Ayaṁ vuccati “pañcaṅgiko sammāsamādhi”.
343 Tattha katamo pañcañāṇiko sammāsamādhi? “Ayaṁ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati. “Ayaṁ samādhi ariyo nirāmiso”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati. “Ayaṁ samādhi akāpurisasevito”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati. “Ayaṁ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato na sasaṅkhāraniggayhavāritagato”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati. “So kho panāhaṁ imaṁ samādhiṁ sato samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati. Ayaṁ pañcañāṇiko sammāsamādhi. Evaṁ pañcavidhena ñāṇavatthu.
344 Pañcakaṁ.
6. Chakkaniddesa
345 Tattha katamā chasu abhiññāsu paññā? Iddhividhe ñāṇaṁ, sotadhātuvisuddhiyā ñāṇaṁ, paracitte ñāṇaṁ, pubbenivāsānussatiyā ñāṇaṁ, sattānaṁ cutūpapāte ñāṇaṁ, āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ—imā chasu abhiññāsu paññā. Evaṁ chabbidhena ñāṇavatthu.
346 Chakkaṁ.
7. Sattakaniddesa
347 Tattha katamāni sattasattati ñāṇavatthūni? Jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, atītampi addhānaṁ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, anāgatampi addhānaṁ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṁ. Yampissa taṁ dhammaṭṭhitiñāṇaṁ tampi khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti ñāṇaṁ; bhavapaccayā jātīti ñāṇaṁ …pe… upādānapaccayā bhavoti ñāṇaṁ …pe… taṇhāpaccayā upādānanti ñāṇaṁ …pe… vedanāpaccayā taṇhāti ñāṇaṁ …pe… phassapaccayā vedanāti ñāṇaṁ …pe… saḷāyatanapaccayā phassoti ñāṇaṁ …pe… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti ñāṇaṁ …pe… viññāṇapaccayā nāmarūpanti ñāṇaṁ …pe… saṅkhārapaccayā viññāṇanti ñāṇaṁ …pe… avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṁ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṁ, atītampi addhānaṁ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṁ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṁ, anāgatampi addhānaṁ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṁ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṁ. Yampissa taṁ dhammaṭṭhitiñāṇaṁ tampi khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti ñāṇaṁ. Imāni sattasattati ñāṇavatthūni. Evaṁ sattavidhena ñāṇavatthu.
348 Sattakaṁ.
8. Aṭṭhakaniddesa
349 Tattha katamā catūsu maggesu catūsu phalesu paññā? Sotāpattimagge paññā, sotāpattiphale paññā, sakadāgāmimagge paññā, sakadāgāmiphale paññā, anāgāmimagge paññā, anāgāmiphale paññā, arahattamagge paññā, arahattaphale paññā—imā catūsu maggesu catūsu phalesu paññā. Evaṁ aṭṭhavidhena ñāṇavatthu.
350 Aṭṭhakaṁ.
9. Navakaniddesa
351 Tattha katamā navasu anupubbavihārasamāpattīsu paññā? Paṭhamajjhānasamāpattiyā paññā, dutiyajjhānasamāpattiyā paññā, tatiyajjhānasamāpattiyā paññā, catutthajjhānasamāpattiyā paññā, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā paññā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā paññā, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā paññā, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paññā, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa paccavekkhaṇāñāṇaṁ—imā navasu anupubbavihārasamāpattīsu paññā. Evaṁ navavidhena ñāṇavatthu.
352 Navakaṁ.
10. Dasakaniddesa
353 Tattha katamaṁ tathāgatassa ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato “aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṁ niccato upagaccheyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puthujjano kañci saṅkhāraṁ niccato upagaccheyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṁ sukhato upagaccheyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puthujjano kañci saṅkhāraṁ sukhato upagaccheyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ diṭṭhisampanno puggalo kañci dhammaṁ atthato upagaccheyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puthujjano kañci dhammaṁ atthato upagaccheyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ diṭṭhisampanno puggalo mātaraṁ jīvitā voropeyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puthujjano mātaraṁ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
354 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ diṭṭhisampanno puggalo pitaraṁ jīvitā voropeyya …pe… arahantaṁ jīvitā voropeyya …pe… paduṭṭhena cittena tathāgatassa lohitaṁ uppādeyya …pe… saṅghaṁ bhindeyya …pe… aññaṁ satthāraṁ uddiseyya …pe… aṭṭhamaṁ bhavaṁ nibbatteyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puthujjano aṭṭhamaṁ bhavaṁ nibbatteyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
355 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṁ acarimaṁ uppajjeyyuṁ, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ ekissā lokadhātuyā eko arahaṁ sammāsambuddho uppajjeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ ekissā lokadhātuyā dve rājāno cakkavattī apubbaṁ acarimaṁ uppajjeyyuṁ, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ ekissā lokadhātuyā eko rājā cakkavattī uppajjeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
356 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ itthī arahaṁ assa sammāsambuddho, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puriso arahaṁ assa sammāsambuddho, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ itthī rājā assa cakkavattī, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puriso rājā assa cakkavattī, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ itthī sakkattaṁ kareyya, mārattaṁ kareyya, brahmattaṁ kareyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ puriso sakkattaṁ kareyya, mārattaṁ kareyya, brahmattaṁ kareyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
357 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ kāyaduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ kāyaduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ vacīduccaritassa …pe… yaṁ manoduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ vacīduccaritassa …pe… yaṁ manoduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
358 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ kāyasucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ kāyasucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ vacīsucaritassa …pe… yaṁ manosucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ vacīsucaritassa …pe… yaṁ manosucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
359 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ kāyaduccaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ kāyaduccaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ vacīduccaritasamaṅgī …pe… yaṁ manoduccaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ vacīduccaritasamaṅgī …pe… yaṁ manoduccaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti.
360 “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ kāyasucaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ kāyasucaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ vacīsucaritasamaṅgī …pe… yaṁ manosucaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ṭhānañca kho etaṁ vijjati yaṁ vacīsucaritasamaṅgī …pe… yaṁ manosucaritasamaṅgī tannidānaṁ tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, ṭhānametaṁ vijjatī”ti pajānāti. “Ye ye dhammā yesaṁ yesaṁ dhammānaṁ hetū paccayā upādāya taṁ taṁ ṭhānaṁ, ye ye dhammā yesaṁ yesaṁ dhammānaṁ na hetū appaccayā upādāya taṁ taṁ aṭṭhānan”ti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
361 Tattha katamaṁ tathāgatassa atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato pajānāti—“atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni gatisampattipaṭibāḷhāni na vipaccanti. Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni upadhisampattipaṭibāḷhāni na vipaccanti. Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni kālasampattipaṭibāḷhāni na vipaccanti. Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni payogasampattipaṭibāḷhāni na vipaccanti.
362 Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni gativipattiṁ āgamma vipaccanti. Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni upadhivipattiṁ āgamma vipaccanti. Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni kālavipattiṁ āgamma vipaccanti. Atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni payogavipattiṁ āgamma vipaccanti.
363 Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni gativipattipaṭibāḷhāni na vipaccanti. Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni upadhivipattipaṭibāḷhāni na vipaccanti. Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni kālavipattipaṭibāḷhāni na vipaccanti. Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni payogavipattipaṭibāḷhāni na vipaccanti.
364 Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni gatisampattiṁ āgamma vipaccanti. Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni upadhisampattiṁ āgamma vipaccanti. Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni kālasampattiṁ āgamma vipaccanti. Atthekaccāni kalyāṇāni kammasamādānāni payogasampattiṁ āgamma vipaccantī”ti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
365 Tattha katamaṁ tathāgatassa sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato “ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā nirayagāmī”ti pajānāti, “ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā tiracchānayonigāmī”ti pajānāti, “ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā pettivisayagāmī”ti pajānāti, “ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā manussalokagāmī”ti pajānāti, “ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā devalokagāmī”ti pajānāti, “ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā nibbānagāmī”ti pajānātīti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
366 Tattha katamaṁ tathāgatassa anekadhātunānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato khandhanānattaṁ pajānāti, āyatananānattaṁ pajānāti, dhātunānattaṁ pajānāti, anekadhātunānādhātulokanānattaṁ pajānātīti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa anekadhātunānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
367 Tattha katamaṁ tathāgatassa sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato pajānāti—“santi sattā hīnādhimuttikā, santi sattā paṇītādhimuttikā. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti. Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti.
368 Atītampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu, paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu.
369 Anāgatampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti, paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissantī”ti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
370 Tattha katamaṁ tathāgatassa parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato sattānaṁ āsayaṁ pajānāti, anusayaṁ pajānāti, caritaṁ pajānāti, adhimuttiṁ pajānāti, apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti.
371 Katamo ca sattānaṁ āsayo? “Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, iti bhavadiṭṭhisannissitā vā sattā honti vibhavadiṭṭhisannissitā vā. Ete vā pana ubho ante anupagamma idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu anulomikā khanti paṭiladdhā hoti yathābhūtaṁ ñāṇaṁ. Ayaṁ sattānaṁ āsayo.
372 Katamo ca sattānaṁ anusayo? Sattānusayā—kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, mānānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo. Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ ettha sattānaṁ rāgānusayo anuseti. Yaṁ loke appiyarūpaṁ asātarūpaṁ ettha sattānaṁ paṭighānusayo anuseti. Iti imesu dvīsu dhammesu avijjānupatitā. Tadekaṭṭho māno ca diṭṭhi ca vicikicchā ca daṭṭhabbā. Ayaṁ sattānaṁ anusayo.
373 Katamañca sattānaṁ caritaṁ? Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro, parittabhūmako vā mahābhūmako vā—idaṁ sattānaṁ caritaṁ.
374 Katamā ca sattānaṁ adhimutti? Santi sattā hīnādhimuttikā, santi sattā paṇītādhimuttikā. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti. Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti.
375 Atītampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu. Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu.
376 Anāgatampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti. Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti. Ayaṁ sattānaṁ adhimutti.
377 Katame te sattā mahārajakkhā? Dasa kilesavatthūni—lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṁ, uddhaccaṁ, ahirikaṁ, anottappaṁ. Yesaṁ sattānaṁ imāni dasa kilesavatthūni āsevitāni bhāvitāni bahulīkatāni ussadagatāni, ime te sattā mahārajakkhā.
378 Katame te sattā apparajakkhā? Yesaṁ sattānaṁ imāni dasa kilesavatthūni anāsevitāni abhāvitāni abahulīkatāni anussadagatāni, ime te sattā apparajakkhā.
379 Katame te sattā mudindriyā? Pañcindriyāni—saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. Yesaṁ sattānaṁ imāni pañcindriyāni anāsevitāni abhāvitāni abahulīkatāni anussadagatāni, ime te sattā mudindriyā.
380 Katame te sattā tikkhindriyā? Yesaṁ sattānaṁ imāni pañcindriyāni āsevitāni bhāvitāni bahulīkatāni ussadagatāni, ime te sattā tikkhindriyā.
381 Katame te sattā dvākārā? Ye te sattā pāpāsayā pāpānusayā pāpacaritā pāpādhimuttikā mahārajakkhā mudindriyā, ime te sattā dvākārā.
382 Katame te sattā svākārā? Ye te sattā kalyāṇāsayā kalyāṇacaritā kalyāṇādhimuttikā apparajakkhā tikkhindriyā, ime te sattā svākārā.
383 Katame te sattā duviññāpayā? Ye ca te sattā dvākārā, teva te sattā duviññāpayā. Ye ca te sattā svākārā, teva te sattā suviññāpayā.
384 Katame te sattā abhabbā? Ye te sattā kammāvaraṇena samannāgatā kilesāvaraṇena samannāgatā vipākāvaraṇena samannāgatā assaddhā acchandikā duppaññā abhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ, ime te sattā abhabbā.
385 Katame te sattā bhabbā? Ye te sattā na kammāvaraṇena samannāgatā na kilesāvaraṇena samannāgatā na vipākāvaraṇena samannāgatā saddhā chandikā paññavanto bhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ, ime te sattā bhabbāti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
386 Tattha katamaṁ tathāgatassa jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Jhāyīti cattāro jhāyī. Atthekacco jhāyī sampattiṁyeva samānaṁ vipattīti pacceti, atthekacco jhāyī vipattiṁyeva samānaṁ sampattīti pacceti, atthekacco jhāyī sampattiṁyeva samānaṁ sampattīti pacceti, atthekacco jhāyī vipattiṁyeva samānaṁ vipattīti pacceti—ime cattāro jhāyī.
387 Aparepi cattāro jhāyī. Atthekacco jhāyī dandhaṁ samāpajjati khippaṁ vuṭṭhāti, atthekacco jhāyī khippaṁ samāpajjati dandhaṁ vuṭṭhāti, atthekacco jhāyī dandhaṁ samāpajjati dandhaṁ vuṭṭhāti, atthekacco jhāyī khippaṁ samāpajjati khippaṁ vuṭṭhāti—ime cattāro jhāyī.
388 Aparepi cattāro jhāyī. Atthekacco jhāyī samādhismiṁ samādhikusalo hoti, na samādhismiṁ samāpattikusalo; atthekacco jhāyī samādhismiṁ samāpattikusalo hoti, na samādhismiṁ samādhikusalo; atthekacco jhāyī samādhismiṁ samādhikusalo ca hoti, samādhismiṁ samāpattikusalo ca; atthekacco jhāyī neva samādhismiṁ samādhikusalo hoti, na samādhismiṁ samāpattikusalo—ime cattāro jhāyī.
389 “Jhānan”ti. Cattāri jhānāni—paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.
390 “Vimokkho”ti. Aṭṭha vimokkhā. Rūpī rūpāni passati—ayaṁ paṭhamo vimokkho.
391 Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati—ayaṁ dutiyo vimokkho.
392 Subhanteva adhimutto hoti—ayaṁ tatiyo vimokkho.
393 Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “ananto ākāso”ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati—ayaṁ catuttho vimokkho.
394 Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma “anantaṁ viññāṇan”ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati—ayaṁ pañcamo vimokkho.
395 Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma “natthi kiñcī”ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati—ayaṁ chaṭṭho vimokkho.
396 Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati—ayaṁ sattamo vimokkho.
397 Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati—ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.
398 “Samādhī”ti. Tayo samādhī—savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi.
399 “Samāpattī”ti. Nava anupubbavihārasamāpattiyo—paṭhamajjhānasamāpatti, dutiyajjhānasamāpatti, tatiyajjhānasamāpatti, catutthajjhānasamāpatti, ākāsānañcāyatanasamāpatti, viññāṇañcāyatanasamāpatti, ākiñcaññāyatanasamāpatti, nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti, saññāvedayitanirodhasamāpatti.
400 “Saṅkilesan”ti hānabhāgiyo dhammo. “Vodānan”ti visesabhāgiyo dhammo. “Vuṭṭhānan”ti. Vodānampi vuṭṭhānaṁ, tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhānampi vuṭṭhānanti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
401 Tattha katamaṁ tathāgatassa pubbenivāsānussati yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe “amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaratīti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa pubbenivāsānussati yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
402 Tattha katamaṁ tathāgatassa sattānaṁ cutūpapātaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti—“ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā”ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānātīti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa sattānaṁ cutūpapātaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
403 Tattha katamaṁ tathāgatassa āsavānaṁ khayaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ? Idha tathāgato āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatīti. Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ tathāgatassa āsavānaṁ khayaṁ yathābhūtaṁ ñāṇanti.
404 Dasakaṁ.
405 Ñāṇavibhaṅgo niṭṭhito.