Therāpadāna 2
Therāpadāna
Buddhavagga
Paccekabuddhaapadāna
1 Atha paccekabuddhāpadānaṁ suṇātha—
2 “Tathāgataṁ jetavane vasantaṁ,
Apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘Paccekabuddhā kira nāma honti,
Bhavanti te hetubhi kehi vīra’.
3 Tadāha sabbaññuvaro mahesi,
Ānandabhaddaṁ madhurassarena;
‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā,
Aladdhamokkhā jinasāsanesu.
4 Teneva saṁvegamukhena dhīrā,
Vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
Ārammaṇenāpi parittakena,
Paccekabodhiṁ anupāpuṇanti.
5 Sabbamhi lokamhi mamaṁ ṭhapetvā,
Paccekabuddhehi samova natthi;
Tesaṁ imaṁ vaṇṇapadesamattaṁ,
Vakkhāmahaṁ sādhu mahāmunīnaṁ.
6 Sayameva buddhānaṁ mahāisīnaṁ,
Sādhūni vākyāni madhūva khuddaṁ;
Anuttaraṁ bhesajaṁ patthayantā,
Suṇātha sabbesu pasannacittā’.
7 Paccekabuddhānaṁ samāgatānaṁ,
Paramparaṁ byākaraṇāni yāni;
Ādīnavo yañca virāgavatthuṁ,
Yathā ca bodhiṁ anupāpuṇiṁsu.
8 Sarāgavatthūsu virāgasaññī,
Rattamhi lokamhi virattacittā;
Hitvā papañce jiya phanditāni,
Tatheva bodhiṁ anupāpuṇiṁsu.
9 Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,
Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;
Mettena cittena hitānukampī,
Eko care khaggavisāṇakappo.
10 Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,
Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
11 ‘Saṁsaggajātassa bhavanti snehā,
Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;
Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
12 ‘Mitte suhajje anukampamāno,
Hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto;
Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
13 ‘Vaṁso visālova yathā visatto,
Puttesu dāresu ca yā apekkhā;
Vaṁse kaḷīrova asajjamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
14 ‘Migo araññamhi yathā abaddho,
Yenicchakaṁ gacchati gocarāya;
Viññū naro seritaṁ pekkhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
15 ‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe,
Vāse ca ṭhāne gamane cārikāya;
Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
16 ‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe,
Puttesu pemaṁ vipulañca hoti;
Piyavippayogaṁ vijigucchamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
17 ‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti,
Santussamāno itarītarena;
Parissayānaṁ sahitā achambhī,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
18 ‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke,
Atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
Appossukko paraputtesu hutvā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
19 ‘Oropayitvā gihibyañjanāni,
Sañchinnapatto yathā koviḷāro;
Chetvāna vīro gihibandhanāni,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
20 ‘Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,
Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni,
Careyya tenattamano satīmā’.
21 ‘No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,
Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;
Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya,
Eko care mātaṅgaraññeva nāgo’.
22 ‘Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ,
Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
Ete aladdhā anavajjabhojī,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
23 ‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni,
Kammāraputtena suniṭṭhitāni;
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṁ,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
24 ‘Evaṁ dutīyena sahā mamassa,
Vācābhilāpo abhisajjanā vā;
Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
25 ‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā,
Virūparūpena mathenti cittaṁ;
Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
26 ‘Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,
Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;
Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
27 ‘Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ,
Vātātape ḍaṁsasarīsape ca;
Sabbānipetāni abhibbhavitvā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
28 ‘Nāgova yūthāni vivajjayitvā,
Sañjātakhandho padumī uḷāro;
Yathābhirantaṁ viharaṁ araññe,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
29 ‘Aṭṭhāna taṁ saṅgaṇikāratassa,
Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;
Ādiccabandhussa vaco nisamma,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
30 ‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto,
Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
31 ‘Nillolupo nikkuho nippipāso,
Nimmakkha niddhantakasāvamoho;
Nirāsayo sabbaloke bhavitvā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
32 ‘Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha,
Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;
Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
33 ‘Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,
Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
34 ‘Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,
Analaṅkaritvā anapekkhamāno;
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
35 ‘Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,
Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
Hitvāna kāmāni yathodhikāni,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
36 ‘Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,
Appassādo dukkhamevettha bhiyyo;
Gaḷo eso iti ñatvā matimā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
37 ‘Sandālayitvāna saṁyojanāni,
Jālaṁva bhetvā salilambucārī;
Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
38 ‘Okkhittacakkhū na ca pādalolo,
Guttindriyo rakkhitamānasāno;
Anavassuto apariḍayhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
39 ‘Ohārayitvā gihibyañjanāni,
Sañchannapatto yathā pārichatto;
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
40 ‘Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo,
Anaññaposī sapadānacārī;
Kule kule appaṭibaddhacitto,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
41 ‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso,
Upakkilese byapanujja sabbe;
Anissito chejja sinehadosaṁ,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
42 ‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṁ,
Pubbeva somanassadomanassaṁ;
Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
43 ‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā,
Alīnacitto akusītavutti;
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
44 ‘Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno,
Dhammesu niccaṁ anudhammacārī;
Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
45 ‘Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto,
Aneḷamūgo sutavā satīmā;
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
46 ‘Sīhova saddesu asantasanto,
Vātova jālamhi asajjamāno;
Padumaṁva toyena alippamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
47 ‘Sīho yathā dāṭhabalī pasayha,
Rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;
Sevetha pantāni senāsanāni,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
48 ‘Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ,
Āsevamāno muditañca kāle;
Sabbena lokena avirujjhamāno,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
49 ‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,
Sandālayitvāna saṁyojanāni;
Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
50 ‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā,
Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
Attatthapaññā asucīmanussā,
Eko care khaggavisāṇakappo’.
51 Visuddhasīlā suvisuddhapaññā,
Samāhitā jāgariyānuyuttā;
Vipassakā dhammavisesadassī,
Maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
52 Suññappaṇidhiñca tathānimittaṁ,
Āsevayitvā jinasāsanamhi;
Ye sāvakattaṁ na vajanti dhīrā,
Bhavanti paccekajinā sayambhū.
53 Mahantadhammā bahudhammakāyā,
Cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
Udaggacittā paramatthadassī,
Sīhopamā khaggavisāṇakappā.
54 Santindriyā santamanā samādhī,
Paccantasattesu patippacārā;
Dīpā parattha idha vijjalantā,
Paccekabuddhā satataṁ hitāme.
55 Pahīnasabbāvaraṇā janindā,
Lokappadīpā ghanakañcanābhā;
Nissaṁsayaṁ lokasudakkhiṇeyyā,
Paccekabuddhā satatappitāme.
56 Paccekabuddhānaṁ subhāsitāni,
Caranti lokamhi sadevakamhi;
Sutvā tathā ye na karonti bālā,
Caranti dukkhesu punappunaṁ te.
57 Paccekabuddhāna subhāsitāni,
Madhuṁ yathā khuddamavassavantaṁ;
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā,
Bhavanti te saccadasā sapaññā.
58 Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā,
Kathā uḷārā abhinikkhamitvā;
Tā sakyasīhena naruttamena,
Pakāsitā dhammavijānanatthaṁ.
59 Lokānukampāya imāni tesaṁ,
Paccekabuddhāna vikubbitāni;
Saṁvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṁ,
Sayambhusīhena pakāsitānī”ti.
60 Paccekabuddhāpadānaṁ samattaṁ.